Groningerlandsland
Geplaatst op: 31 juli 2012 Gearchiveerd onder: Hoogkerk, Veldnamen Laat een reactie achter »Een rare veldnaam vind ik het eerst, dat ‘Groningerlandsland’ voor een stuk hooiland in de gemeente Hoogkerk, anno 1856. Al het land onder Hoogkerk is immers, goed beschouwd, Groningerlandsland. Het ligt toch allemaal in Groningerland – de naam duidt geen onderscheidende kwaliteit aan, denk je.
Tot je je bij herlezing van de advertentie realiseert dat de verkopers een boer en zijn broer uit Een zijn, een gehucht dat nog net in Drenthe ligt, vrijwel op de grens met Friesland. Groningerlandsland moet voor deze Roelf en Berend Meelker de voor de hand liggende manier geweest zijn om hun waarschijnlijk énige stuk land in Groningerland aan te duiden. In Hoogkerk zal niemand die naam voor dat land hebben gebruikt.
De implicatie hiervan is, dat een veldnaam behoorlijk exclusief en particulier kan zijn. Wat voor de een het vastgoed kenmerkt, spreekt voor een ander zo vanzelf, dat die alleen een andere naam kan hebben gebezigd, als hij daar tenminste belang of interesse bij had.
Onbestendig bij Hoogkerk
Geplaatst op: 29 juli 2012 Gearchiveerd onder: Hoogkerk, Onlanden 2 Reacties »Ik was eigenlijk van plan om de kerk van Ezinge eens van binnen te gaan bekijken, want ons was vanmiddag mooi weer beloofd. Bij de Legeweg echter, werd dit het perspectief…
…dat me rechtsomkeert deed maken. Bij Leegkerk keek ik nog eens achterom:
Zoiets heet – geloof ik – een rolwolk. Ik bleef droog, besloot me niet al te ver van huis te wagen en belandde, terwijl de zon weer even scheen, op de Peizermade, waar deze acrobaat voorbijkwam:
Een Weissenbruchje:
Met in de verte het mooi uitgelichte cruiseschip van beurzensverstrekker DUO:
Een konvooi meerkoetjes:
Plantaardigheden:
Tot slot een buizerd die op wegvloog toen ik met mijn fiets op het doodlopende, zuidelijke stuk van de Langmadijk om de hoek kwam. Hij landde op een paaltje 300 meter verder en blijkt een omgekeerd vredesteken op de borst te hebben:
Eureka over de grup
Geplaatst op: 29 juli 2012 Gearchiveerd onder: De actuele wereld 1 Reactie »Ik las eerst “gras” en dacht: “Fryslan heeft het energie-probleem opgelost”:
Langs het oude Hoendiep naar Stroobos
Geplaatst op: 28 juli 2012 Gearchiveerd onder: Ommelanden 6 Reacties »Briltil:
Bij Noordhornertolhek:
Tussen Gaarkeuken en Eiberburen:
Tussen Eiberburen en Stroobus, brugornament:
Jongen speelt spelletje met opengaande brug in Stroobos (op de achtergrond gilt zijn moeder dat hij moet gaan liggen):
Scheepswerf Barkmeijer, Stroobos:
Oost West, thuis best. 
De spoorbrug tussen Noordhorn en Zuidhorn:
Huurboekje vertelt over kerkeland Hoogkerk
Geplaatst op: 27 juli 2012 Gearchiveerd onder: Hoogkerk 4 Reacties »Ik was vanavond op bezoek bij de oude heer Van S. Hij had vroeger een boerderij met land op de plek waar de suikerfabriek nu de grote vergisters bouwt, aan de noordkant van het Hoendiep, ten westen van de Hoogkerker dorpskom en rondweg::
Een lange rode schuur, die Van S. er heeft laten bouwen, staat er nog steeds. Momenteel schijnen er kantoren in te zitten, denkelijk van de vergisterbouwers.
Tegenwoordig heb je op dit stuk Hoendiep verder alleen nog een autobedijf en een benzinepomp, maar oorspronkelijk liep het lint woonhuizen en bedrijven hier zo’n beetje door tot de Kindverlatenbrug:
Achter zijn boerderij had Van S. ruim 6 hectare land in beklemming, en het boekje waarin de landeigenaar de kwitanties voor de huurbetalingen aftekende, heeft Van S. nog altijd in zijn bezit. Het begint in 1885, als de eigenaar een Lukkien van Hemmen, wed. Schonefelt als huurster inboekt en daarvoor van haar een jaar huur als (verplicht) ’geschenk’ krijgt:
Op een gegeven moment gaat ds. Hacquebord tekenen voor de ontvangen pachtsommen. Hij was predikant van Hoogkerk en Leegkerk tussen 1894 en 1925. Later nam een kerkvoogd dit kwiteren over, en Van S. bevestigde dat de gepachte grond ook in zijn tijd nog kerkeland was. Tussen de Middeleeuwen en de 20e eeuw kwam er zelden kerkeland bij. Ik heb dan ook zo’n vermoeden dat de gebruikers van dit land nog veel verder terug te traceren zijn.
De laatste kwitantie in het huurboekje dateert van 13 januari 1968 en bewijst de betaling van zes jaar pacht ineens:
Omstreeks die tijd moet Van S. de beklemming hebben afgekocht. Hij had het de kerkvoogdij al eerder aangeboden, maar die wilde dat niet. Vreemd, want door de onveranderlijke pachtsom en de inflatie kwam er in feite steeds minder aan reële waarde in haar kas. Toen de kerk echter opgeknapt werd en de kerkvoogdij in geldnood kwam, accepteerde ze de afkoop van de beklemming. De afkoopsom bedroeg 55 maal de jaarhuur. Volgens van S. had de suikerfabriek toen al een oog op de terreinen aan de overkant, en kon dat voor hem wel uit. Door de afkoop kon hij als volle eigenaar beschikken over het land, zonder nog de kerkvoogdij om toestemming te hoeven vragen voor bepaalde zaken.
Naschrift zaterdag 28 juli 11.00 uur:
Inussen ben ik erachter gekomen dat de eerste die de kwitanties tekent, F. J. (=Frederik Jan) Kijff Boerma, ook predikant van Hoog- en Leegkerk was. Dat maakt de kans groot dat het ging om pastorieland en niet om kerkvoogdijland. In elk geval is het land vermoedelijk eeuwenlang, zoals dat heet, in de dode hand geweest. De verkaveling van dit stuk Hoogkerk, met gérende (spits toelopende) stroken, begon ook zo’n beetje tegenover de kerk.
Ranja, een volwassen drankje
Geplaatst op: 26 juli 2012 Gearchiveerd onder: Geschiedenis, Stad toen 3 Reacties »
C. Polak Gzn. zette het merk Ranja in 1920 voornamelijk via beurzen in de markt. Van krantenreclame door het bedrijf was dat jaar nauwelijks sprake. Dat kwam later pas. Zoals bij een tekenwedstrijd in 1921. Het schijnt dat de inzendingen met postzakken tegelijk het bedrijf werden ingedragen. Boven zie je er een van, die prompt in het Noordelijk Sportblad verscheen.
De advertentie toont ook, dat Ranja indertijd nog bestemd was voor een volwassen publiek. Het was zelfs zo, dat Polak in den beginne vooral op geheelonthouders mikte. Pas later werd de Ranja echt iets voor kinderen. De merknaam ontwikkelde zich tegelijkertijd tot een soortnaam.
De advertentie zal tussen 1 augustus en 15 september samen met andere advertenties, affiches, briefhoofden, flessen, glazen, dienbladen. bedrijfsfoto’s, een voltooide bouwplaat van de fabriek etc. etc. te zien zijn op een tentoonstelling in de Groninger Archieven, gewijd aan Ranja en C. Polak Gzn. oftewel CP (zoals het bedrijf vanaf 1954 ging heten).
Bijzonder transport
Geplaatst op: 26 juli 2012 Gearchiveerd onder: Hoogkerk 1 Reactie »
Deze boogbrug, gebouwd bij Staalbouw Smid Hoogkerk, zou vanavond per dieplader naar Vriezenveen in Overijssel gaan. Ze hebben daar natuurlijk niet voor niets het holst van de vakantie voor uitgezocht. Op mijn rondje Leegkerk leek het wel of er een neutronenbom gevallen was, zo weinig mensen kwam ik tegen.
Een tamelijk natte zomer
Geplaatst op: 23 juli 2012 Gearchiveerd onder: Hoogkerk 3 Reacties »“Donderdach 9 Julii 1562.
Nota, dat men ter Ae de noetklocke hefft laten slaen vermydts grote watersnoeth; oeck hebben de sijlvesten bij 2 sijlvestermarck, wesende elck marck 11 arens gulden, < bevoelen >, dat iider, tusschen dit ende Hogerkercke ende daeromtrent gelandet, mit schoeflen ende spaden selffs komen edder volck senden solden, om de dijken thelpen holden, doch sint daerna de dijke allenthalven to Potterwolde ende de Drentsche lane ende up ander oerden inghegaen, soedat het water bes achter in de Hoeneweyde gelopen ende allen aerbeyt verloren ende groet schade ende jammer geseen.”
Bron: Diarium van Egbert Alting 1553-1594 (pag. 119/120)
Vertaling: Donderdag 9 juli 1562. Die van de A-kerk hebben de noodklok laten luiden wegens de grote watersnood. Ook hebben de zijlvesten (de waterschapsbestuurders) alle ingelanden tussen de stad en Hoogkerk bevolen, om of zelf te komen met schoppen en ander gereedschap, of om ondergeschikten te sturen om de dijken te helpen behouden, dit op straffe van 14 arendsgulden voor degenen die in gebreke blijven. Desondanks zijn de dijken alom te Paterswolde doorbroken, wat ook geldt voor de Drentselaan (Peizerweg) en andere plekken, zodat het water tot achter in de Hoenweide (even buiten de A-poort) is gelopen, waardoor alle landarbeid van dit voorjaar als verloren moet worden beschouwd. Er heerst grote droefheid over de schade.
Een akkerrand bij Taarlo
Geplaatst op: 23 juli 2012 Gearchiveerd onder: Drenthe 7 Reacties »
Het schijnt dat in Drenthe de subsidie wordt afgeschaft. In Zeeland zal dat vrijwel zeker het geval zijn. Gevreesd wordt dat de boeren de moeite niet meer nemen, als ze geen vergoeding meer krijgen.
In de kerk van Niehove
Geplaatst op: 22 juli 2012 Gearchiveerd onder: Ommelanden 7 Reacties »Plafondstuk:
Spel in vitrine:
In dezelfde vitrine: pijpen en een blik tabak:
Schoolplaat:
Wapen met drie gezichtswassenaars op herenbank:
Maquette van het wierdedorp anno 1820, 1830:
De kerkfiets, waarmee voor de oorlog zieken en gehandicapten naar dit godshuis werden gebracht:
Springend hert op de zerk van dominee Reneman (1704):
Kat bij Peize
Geplaatst op: 21 juli 2012 Gearchiveerd onder: Drenthe 7 Reacties »Een kat lag even buiten Peize in een ongemakkelijke pose over een paal geplooid:
Eerst ging ik eraan voorbij, maar ik wilde toch weten wat er aan de hand was. Hij liet zich node bewegen tot het omdraaien van zijn kop:
Zat duidelijk niet te wachten op mijn aandacht:
Hij bleek gebiologeerd door kippen:
Bijgezet op het koor van de Farmsumer kerk
Geplaatst op: 19 juli 2012 Gearchiveerd onder: De actuele wereld, Geschiedenis, Ommelanden 10 Reacties »Ik ging vanmiddag naar Farmsum om de pas ontdekte graven in de kerk te zien. Het was er een beetje druk. Enkele honderden mensen waren op hetzelfde idee gekomen.
Archeoloog Ko Lenting als explicateur:
Het graf van Frouke Onsta, van voorname Ommelander Hoofdelingenkomaf, in 1475 de bruid van Focko Ripperda en twee jaar later in de bloei van haar leven overleden. Een zerk uit de 15e eeuw dus. Dat zoiets tevoorschijn komt is van een grote zeldzaamheid:
Detail helm met vederbos:
Ook ruim een half millennium oud, zij het iets jonger, is de zerk van Hayo Ripperda II, die in 1504 overleed, vlak voordat hij Abraham zou zien. Van hem stammen alle latere heren Ripperda van Farmsum af. Op de steen draagt hij een harnas, heeft hij een zwaard opzij en ligt zijn helm aan zijn voeten:
In de media ging de aandacht uitsluitend uit naar de oudste grafstenen. Maar ook die uit de 17e en vooral 18e eeuw zijn interessant:
Zoals de zerk van de Convooimeester Jan Sissingh, die in 1733 overleed. De steenhouwer gaf hem een gekroonde zandloper mee::
De volgende steen was getuige het grafdicht van een bevindelijke predikant:
Wiens leven was vol strijdt
vol elend vol onwaerde
Diens ziele rust by Godt
diens Lichaem in dees aerde
Godt heeft my nu bevrydt
van boos en sondigh volck
Twelck Christum ick voordroeg
als een getrouwe Tolck
De lokatie van deze graven moet het koor van de in 1869 gesloopte middeleeuwse Farmsumer kerk geweest zijn, want op zo’n plek, vlakbij de kansel, lagen meestal de predikanten en andere hotemetoten van een kerspel.
Nog een laatste blik op het geheel. Goed te zien is hoeveel grond er in en sinds 1869 over de graven heenging. Doordat de houten vloer vermolmd was en vervangen moest worden en dit keer wèl een kruipruimte gewenst werd, kwamen de graven aan het licht.
Rondje Noordhorn
Geplaatst op: 14 juli 2012 Gearchiveerd onder: Ommelanden 4 Reacties »Den Horn:
Huisvlijt aan de Spanjaardsdijk:
De Sicke Benninghestede in Noordhorn, een appartementencomplex dat als boerderij eeuwenlang Bennemahuis heette, naar een familie die, anders dan de kroniekschrijver, geworteld was in Noordhorn:
Gevelsteen die herinnert aan het leggen van de eerste steen van Piloersema in 1633. Vanaf 1699 was Piloersema geen borg meer, dus ook hier moest in de naamgeving iets meer lijken dan het was:
Indrukwekkende, maar uiterst kalme stier bij Fransum:
Weerbeeld Feerwerdermeeden – boven de lijn Groningen- Termunten was het een stuk zonniger dan elders in de provincie:
Aaan het Aduarderdiep:
Ook daar, een kleine zwerm scholeksters, gezien de veren tussen het gras ruiend:
Groninger lichtmastreclame
Geplaatst op: 12 juli 2012 Gearchiveerd onder: autobio, Familie, Stad toen 7 Reacties »Mijn opa rookte ze wel eens, deze sigaren uit Nieuwe Pekela:
Mijn vader haalde hier zijn hoortoestellen, eerst grote zwarte van bakeliet, later een platter, kleiner en modieuzer gevalletje in beige, nog weer later een gehoorbril, en het laatst een blokje op het rotsbeen achter zijn oor:
Hier werkte een achternicht als coupeuse:
En hier kocht ik als eerstejaars mijn studieboeken. Op rekening!
Het betreft reclame-ontwerpen, vakbekwaam uitgevoerd in plakkaatverf en gemaakt in opdracht van het nog steeds bestaande Nationaal Publiciteitsbureau, dat dergelijke reclame aan lichtmasten hangt. In Groningen werden die masten na de oorlog aan het NPB verhuurd door de dienst Stadsuitbreiding, en in het archief daarvan (Groninger Archieven toegang 1516) vinden we deze ontwerpen dan ook terug (inv. nrs. 26-40). Soms waren de Groninger ambtenaren erg kritisch en moest het NPB een ontwerp over laten maken, omdat bijvoorbeeld een kleur of lettertype niet beviel.
Avondretour Oldehove
Geplaatst op: 10 juli 2012 Gearchiveerd onder: Ommelanden 4 Reacties »Broeinest Den Ham:
Noordhorn vanaf de Piloersemaborg:
20th Century Fox-emulatie boven Ezinge:
Tussen Dorkwerd en Slaperstil – potentieel bedrijfsuitje:
Recente reacties