Hanebijtersgang II

SDAP affiche haan

De naamsverklaring die ik voor de Hanebijtersgang heb, is nog steeds niet positief bewezen. Riddering herinnerde zich in 1933 dat er in de omgeving op de stadswallen hanegevechten plaatsvonden, en ik bracht die in verband met het van oudsher overgeleverde toponiem Hanebijtersgang. Dat er 1761 elders in de stad een “Sociëteit van de Hanebijterie” was, die hanegevechten organiseerde, vormde er een sterke aanwijzing voor dat de naam Hanebijtersgang te maken had met de hanegevechten op de achterliggende wal.

Zoals ik al schreef ligt de Ubbo Emmiusstraat, tussen het Zuiderdiep en zeg maar het Groninger Museum, tegenwoordig op de plek van de Hanebijtersgang. De naam Ubbo Emmiusstraat, ontdekte ik van de week, volgde echter niet rechtsstreeks op die van Hanebijtersgang. Er zat nog een naam tussen, te weten die van Zuidersingelstraat. Omdat de Zuidersingel inmiddels Ubbo Emmiussingel heette, en hun straat nu ook mooi opgeknapt was, vroegen de bewoners van de Zuidersingelstraat in 1929 of hun straat voortaan Ubbo Emmiusstraat mocht gaan heten. En dat vond het stadsbestuur goed, en de gemeenteraad ook, zodat de bewoners hun zin kregen en feest vierden.

A propos:: feest. Zeven jaar eerder, in 1922, deden dezelfde bewoners van de Zuidersingelstraat op hun manier mee aan het 250-jarige jubileum van het Gronings Ontzet. In de krant staat dan:

“Gedurende de a.s. herdenkingsdagen zal het deel der Zuidersingelstraat dat vroeger Hanebijtersgang heette, dezen naam weer dragen.”

Ter gelegenheid van deze buitengewoon heugelijke editie van Bommen Berend bouwde de bewonerscommissie bij het noordelijke uiteind van de Zuidersingelstraat een ereboeg. Aan de Zuiderdiepkant daarvan kwam er een “transparant” op de boog met de straatnaam Hanebijtersgang,

“…alsmede een door den’ heer Spoelstra vervaardigde schildering van een hanentoumooi.”

In de Beeldbank Groningen zit een foto van de bewuste ereboog. De foto is ter plaatse van het transparant wat vaag, en Spoelstra’s evocatie van een hanentoernooi lijkt wat aan de brave kant. Maar de artistieke kwaliteit, daar gaat het hier niet om.  Wat telt is, dat de bewoners van 1922 de voormalige Hanebijtersgang in verband brachten met hanengevechten. Als Riddering zich die gevechten in 1933 nog herinnerde, dan zullen zij dat ook hebben gedaan. Uit die nog levende herinnering kwam de magere evocatie voort.

About these ads

11 reacties on “Hanebijtersgang II”

  1. Dick Bolt zegt:

    Interesant onderwerp, doet mij denken dat er in Uithuizen ook een hanebijtersgang was, die een andere naam kreeg omdat een raadslid die er woonde de naam smakeloos vond.
    Ik heb nooit begrepen waarom de naam niet goed zou zijn.

  2. reina zegt:

    Als fatsoenlijke burger wil je echt niet weten dat je in een gang woont, altijd al een wat mindere straat dan een singelen dan ook nog geassocieerd met de in 1922 toch wel wat minder gunstig beoordeelde hanengevechten. Daar ging “men”echt niet meer naar toe, dat was meer iets voor het mindere volk, er werd immers ook nog vaak bij gegokt. Nee, een beetje arbeider met standsgevoel hield postduiven of ging naar de windhondenrennen, ook daar kon op worden gegokt, maar dat kon minder opvallend gebeuren. had je nog wat meer geld over voor een entreekaartje, dan ging je naar de paardencourses, kom op, zeg, een Grunneger noemde dat peerdjerennen en sprak de r van peerdje niet uit. Mijn vriendinnetjes vader ging zondagsmiddags (jaren 60) daar naar toe en dan sprongen wij op de fiets en hingen tussen het paviljoen Stadspark en de renbaan over het ijzeren hek, dat niet betalende toeschouwers buiten moest houden, er was een plekje war je met 4 of 5 schoolkinderen op de onderste raling staand op het hek kon hangen en waar dan juist geen struiken te hoog groeiden. Later heb ik me wel eens afgevraagd hoe dat “toeval’ van de lage struiken nou standhield. Een kindervriendelijke tuinman, misschien?n In ieder geval had zowel hanenbijten als gang een enigszins oncomfortabele bijklank.

  3. Dick Bolt zegt:

    een hanenbijter was een bruine kiekendief. Waarschijnlijk was de straat een doorgang naar het achterliggend land.
    Dit antwoord kreeg ik van mijn broer die op vrijwillgersbasis op het archief van de gemeente Eemsmod werkt

  4. max zegt:

    Is een gang inderdaad een minderwaardig soort straat?
    Dat bord met die hanen is een vredig schouwspel van hanen, kippen en kuikens en nergens bloed en sporen.

  5. max zegt:

    Nogmaals:

    Kan het zijn dat er een kiekedief was opgehangen in de straat?
    Vondel:

    De Kuikendief, door een list van de vogelaars geva’en

    Die hing aan de torens top tot spiegel voor de kwa’en

    • groninganus zegt:

      Voor een vernoeming van kiekendief is er geen enkel bewijs, terwijl de bewijzen voor een vernoeming van hanegevechten zich opstapelen. Maar als je desondanks in de kiekendief geloven wil, ga gerust je gang.
      Overigens is er geen toren in de buurt.

  6. S.Tolk zegt:

    Ik lees steeds maar weer over de Hanebijtersgang maar ik heb jarenlang gewoond in Scheemda aan jawel de Hanebijterslaan .Waar in Scheemda die naam weg kwam weet ik niet hoewel er werd beweerd dat er vroeger een “stille knip “was met de naam Havik .Als er in mijn jeugd gevraagd werd naar mijn adres werd ik vaak uitgelachen want ja het is een naam met een dubbele betekenis . Maar nu vind ik het leuk om te zeggen :mien jeugd was aan de Hoanebietersloane !


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 560 andere volgers