Pis Grijt en de pankouk bakkende heksen

In de Mengelingen tot nut en vermaak voor onderscheidene standen uit 1840 staat (pag. 78-90) een lijst met maar liefst 90 “bijgeloovigheden , droomverklaringen, voorspellingen enz., vroeger bij de Groningers in omloop”.

Daar moest ik meer van weten.

Ettelijke van die zaken blijken ook nu nog wel min of meer bekend:

  • zwaluwen, die in huis nestelen betekenen voorspoed of geluk voor de bewoners (nr. 31),
  • ganzen, in een V-formatie aanvliegend uit het oosten, voorspellen een strenge winter (nr. 74),
  • en als de zwaluwen dicht bij het water vliegen, betekent dat regen (nr. 78).

Maar er staan ook heel wat van dergelijke voorspellende zaken op die lijst, die ons nu tamelijk buitenissig voorkomen. Mijn persoonlijke top 10:

20
Wanneer een mol in een woonvertrek den vloer opwerpt, zoo voorspelt zulks binnenkort een sterfgeval.

35
Wanneer turf op den zolder onverhoeds dooréén rolt, dan krijgt men groote drukte of bezigheid.

45
Als eene tortelduif dikwijls achter elkander roept, beteekent dat het ophanden zijn van regen.

47
De tweede dag der hondsdagen, aan St. Margaretha gewijd, wordt bij de Groningers gewoonlijk Pis Grijt genoemd, en het bijgeloof stelt vast dat, wanneer het op dien dag regent, er gedurende zes achtereenvolgende weken dagelijks min of meer regen zal vallen.

48
Indien de katten zeer snel heen en weer door huis loopen, alsof ze gejaagd werden, de Groningers zeggen: deur hoes vleigen, is er wind ophanden.

53
Als men eene vischvrouw voor haren visch minder biedt dan zij vraagt, en zij denzelven voor dien prijs niet kan geven, voorspelt dat voor haar eenen ongunstigen dag, dat is te zeggen, dat zij alsdan niets verkoopt, en gemeenlijk wordt dan door haar gezegd: Nou kan ik de heile dag sjokken (dat wil zeggen: loopen) en neit verkoopen.
54
Wanneer zulk eene vischvrouw echter dat sjokken verveelt, dewijl zij niets verkoopt, dan verkoopt zij, om het even wat haar geboden wordt, den eersten visch den beste, en zulks uit bijgeloof, dat het dan wel zal geluk ken; terwijl zij bij het overhandigen van dien visch bij zich zelve zegt: Goddank, dat ik de jeude (den jood) van de körf heb.

61
In Groningen heeft men tot gewoonte te zeggen: Geen zaturdag zoo nat, of de zon schijnt wat; willende daarmede te kennen geven, dat, ofschoon het op zaturdag den geheelen dag regent, de zon toch zeker wel, al is het slechts voor een oogenblik, zal doorbreken.

62
Onder minkundigen heerscht nog, in weerwil van alle verlichting, het geloof aan heksen, en men vertelt, dat die gewaande heksen Pankoek bakken, als het regent en tegelijk de zon schijnt.

63
Algemeen heerscht nog in Groningen het bijgeloof aan voorloopen, dat zijn aanduidingen of voorteeekens uit het schimmenrijk, die binnen korten tijd werkelijk zullen vervuld worden.

Overigens gold de prognosticerende waarde van een verschijnsel in het gros van de gevallen ongeluk: sterfbedden, trammelant, regenweer. Het onderkennen van iets negatiefs voor de toekomst, en het daarop eventueel kunnen inspelen, had (en heeft) nu eenmaal meer urgentie dan het vroegtijdig zien aankomen van voorspoed en geluk.

About these ads

2 reacties on “Pis Grijt en de pankouk bakkende heksen”

  1. mijke zegt:

    nummer 48 is toch zo gek nog niet, gezien wind vaak gepaard gaat met verandering of verstoring in hoge en lage drukgebieden, en hier thuis krijgen zowel katten als hond dan echt de kolder in de kop!

  2. Harmien Torenbeek zegt:

    Betreffend #61 zou ik liever zeggen dat ‘ al zien we een dag nog zo donker, er valt wel iets goeds in te vinden.’


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 567 andere volgers