Stads’ zicht op de Pauw

Dat de pauw een ijzersterk beeldmerk is, zie je nog steeds hier en daar in de stad. Zoals aan het begin van de Blekerstraat, waar ooit de Noord Nederlandsche clichéfabriek zat, die kranten- en andere drukkerijen van foto- en advertentiecliché’s voorzag:

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Zoals ook hoog op een gevel aan de Brugstraat, waar – denk ik – ooit een damesconfectiezaak onderdak vond:

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Beide voorbeelden zijn nu bijna een eeuw oud, het gaat om Groninger Jugendstil.

Plaatjes van ouwere pauwen in het stadsbeeld heb ik niet, maar als een paal boven water staat dat de vogel met de opgestoken verentooi bij ons in de stad langdurig op horeca-uithangborden prijkte. Van de zestiende eeuw tot zeker 1775 was De Gouden Pauw, kortweg De Pauw, een herberg op de hoek van de Suipstraat, zoals de Waagstraat toen nog heette, en Tussen beide Markten. Deze herberg stond daar aan de kant van de Brede of Botermarkt, dus op een super-A lokatie, nu ingenomen door het NewsCafé. Maar ook herbergen op B-lokaties aan De Laan (ca. 1680), op de hoek van het Sledemennersplein (1713) en aan de Lutkenieuwstraat (1792) heetten De Pauw en droegen zo’n uithangbord.

Die herberg aan De Laan is omstreeks 1810 een pakhuis, dat dan nog steeds De Pauw heet. Uit een geschiedenis van de roemruchte Groninger bierbrouwerij Barbarossa valt op te maken dat dit pakhuis, samen met een belendende kroeg en de achterliggende bierbrouwerij in 1832 aan de basis lag van een nieuwe fusiebrouwerij, die nog tot 1869 De Gekroonde Pauw bleef heten.

Vanaf dat tijdstip ontbreekt het zicht op Groninger pauwen, wat dus niet wil zeggen dat ze er niet geweest zijn. Sinds begin twintigste eeuw hebben we dan dat zandstenen reliëf en dat tegeltableau aan de Blekerstraat en de Brugstraat, terwijl de horecatraditie sinds 23 jaar nieuw leven ingeblazen is met restaurant De Pauw aan de Gelkingestraat

Mogelijk met uitval tussen 1869 en ca. 1910 is er dus zo’n vierhonderd, vijfhonderd jaar een pauw te zien geweest in het Groninger straatbeeld. Dat de stadjers iets overnamen van het spreekwoordelijk trotse beest, mag daarom geen verbazing wekken.


6 reacties on “Stads’ zicht op de Pauw”

  1. Sicco schreef:

    Zonder er acht op te slaan lopen wij met zijn allen onder al dit moois door, bij stil staan doen we al helemaal niet, ja een enkeling, zoals Gelkinghe, en wij die dit lezen dus nu ook even.

  2. aragog schreef:

    De pauw was vroeger een statussymbool zoals nu de mercedes. Het summum van status was wel als je er eentje opdiende bij een banket, gevuld met kwartel e.d. kleinere vogels. Naar vernomen schijnt de pauw van zichzelf niet echt lekker te zijn, hij moest het danook vooral hebben van de vulling (en van z’n reputatie). Net als de hedendaagse mercedes dus 😉

  3. Jaartal schreef:

    Duh … Pauw!!

    Pauw eten schijnt nix te zijn, BIJ De Pauw wel!

  4. Anoniem schreef:

    hey hebben jullie een spreekbeurt pauwen

  5. Diederik van der Meide schreef:

    Beste Harry,

    Even over de Pauw op de Grote Markt; ik dacht eerlijk gezegd dat de Pauw aan de zuidzijde van raad en wijnhuis gesitueerd was. Dat vond ik, op zoek naar familie, i de stadsrekeningen. Daar staan naast elkaar de Pauw, de Merrienborch en de Bolderije, en het lijkt erop dat die alledrie aan de zuidzijde stonden, tot 1775. Inderdaad Botermarkt geheten, maar later ook Vogeltjesmarkt; daar ben ik inmiddels ook achter.

    Hoe weet jij dat de Pauw stond op de plek van het huidige Newscafe?

    • groninganus schreef:

      Beste Diederik,
      In de akten zoals die aangegeven zijn door Duco Kuiken in zijn lijst met vooral huisnamen (Gronarch Toegang 1700, inv.nr. 5)
      https://www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&mizig=210&miadt=5&miaet=1&micode=1700&minr=858011&miview=inv2
      wordt als lokatie voor deze Pauw meestal aangegeven: Tussen beide Markten, op de hoek van de Suipstraat (= nu Waagstraat), terwijl de Botermarkt ook wel als lokatie wordt aangegeven (net als Brede Markt, maar dat is blijkbaar een ambigue lokalisering). De Botermarkt is inderdaad de zuidzijde van de Grote Markt (schaduw!), vanuit het westen gezien voorbij Tussen beide Markten en Herestraat. Vandaar dat ik op de aangegeven plek van het Newscafé kwam.
      Ben volgens mij destijds niet de akten in geweest, je zou die er nog op kunnen nazien.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.