Genesis in Eelde

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Boven de deur van de orangerie bij het Nijsinghhuis in Eelde hangt sinds kort een pracht van een zondeval. Maarten Robert, een houtsnijder uit Haarlem, maakte dit object.

De listige slang heeft net een goed gesprek met Eva gehad, en voorspelde dat ze spiritueel zal groeien, zeg maar, als ze haar tanden in een verboden vrucht zet. “Gij zult als God wezen“, fluisterde het beest, “kennende het goed en het kwaad“. Nou ja, die vruchten zagen er ook wel erg appetijtelijk uit, en voordat Eva het wist had ze al een hap genomen en bood ze er Adam ook maar een aan. Tja, en toen opeens zagen ze dat ze er heel naakt bijliepen, en wat meer is, hun schepper bleek alderiezelijkst vergreld:

Godts vlammend wraakzwaart dryft hen uit het Paradys,
En bliksemt, en beschermt, op een vergramde wys,
Den levensboom, en houdt dien toegang toegesloten.
d’Elende wort haar deel; de plagen uitgegoten;
De doodt geboren uit des menschen eigen schult,
En van dit kwaat is nu de waerelt opgevult.

Arnold Hoogvliet gebruikt hier in zijn ‘Abraham de Aartsvader’ (1728), om precies te zijn op pagina 207, de term levensboom voor die boom uit Genesis. Zo staat die term eveneens verklaard in allerlei woordenboeken, hedentendage. En voor het nieuwe kunstwerkje van het Nijsinghhuis zal ze ook wel weer gebruikt worden, want normaal bevinden zich levensbomen in bovenlichten van monumentale panden en oude boerderijen.

En toch denk ik dat de vereenzelviging van de boom van het goed en het kwaad met de levensboom, hoewel dus eerbiedwaardig oud en geaccepteerd, op een misverstand berust. In zijn expliciete uitbeelding van de zondeval-scène is de ‘levensboom’ van het Nijsinghhuis namelijk uniek. De gewone levensbomen in bovenlichten zijn vrijwel zonder uitzondering gestileerd, zonder enigerlei verwijzing naar het paradijsverhaal. Bovendien zijn er volgens Genesis 2:9 twee bomen in Eden, een boom des levens èn een boom van kennis van goed en kwaad. In mijn bijbel staat er tenminste duidelijk een komma tussen. En tot slot geeft een levensboom leven – de naam zegt het al – terwijl er van de zondevalboom juist bekend is: “Daarvan zult gij niet eten; want ten dage dat gij daarvan eet, zult gij de dood sterven.”

Advertenties

Plaats een reactie on “Genesis in Eelde”

  1. Arnout schreef:

    Al met al: Ik geloof niet dat Eva veel te klagen had met de verboden vruchten van Adam, uitgaande van dit houtsnijwerk.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s