Aan de Klinkerweg te Finsterwolde

Ik kwam gister ook weer langs dit pandje aan de Klinkerweg in Finsterwolde:

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Het lijkt gloednieuw, maar feitelijk is het ’t oudste huis aan die straat.  Het werd omstreeks 1892, 1893 gebouwd door Aike Perton in opdracht van zijn broer en schoonzus, mijn overgrootouders Geert Perton en Antje Tuin. Ik meende altijd dat zij de grond konden kopen, doordat Geert als remplaçant in militaire dienst was geweest, maar naar ik onlangs vernam, erfden hij en zijn vrouw ook een som geld van zijn oude baas, de meester-schoenmaker F. Randa in Finsterwolde, die kinderloos gestorven was.

Het huis is een van de weinige die in de lengte parallel aan, en niet haaks op de Klinkerweg staan. Het ziet er zo nieuw uit, omdat er een jaar of wat geleden een geheel nieuwe muur is opgetrokken rond de oude enkelsteensmuur, zoals vergelijking met deze foto uit 1975 leert:

Geplaatst op 16 juli 2007  b

Op de oude foto loopt de schoorsteen nog gelijk met de muur, op de nieuwe is dat niet meer het geval, ofschoon het nog wel om de oude schoorsteen gaat. Ook zijn er twee ramen verdwenen, en is het achterdak, waar eerder een flauwe knik in zat, helemaal rechtgetrokken. Aan de andere kant van het huis echter, kwam er een aanbouw met een raam bij. Het enige dat nu nog echt authentiek oogt, is de schuur achter het huis.

Toen die foto in 1975 gemaakt werd, was ene Roelf Heethuis nog de bewoner. Net als mijn overgrootvader had deze invalide man een schoenmakerijtje in het voorkamertje rechts van de deur – het bord op de muur zal wel op zijn gediplomeerde status hebben gewezen. Heethuis nam omstreeks de oorlog het pand van mijn inmiddels weduwnaar geworden overgrootvader over en bleef er tot ca. 1983 wonen. Ik heb me laten vertellen dat binnen toen nog alles nog geverfd was in de kleuren die mijn overgrootouders ooit hadden gekozen, en dat er toen ook nog hun bedsteden in zaten.

Een foto van mijn overgrootouders met hun kinderen Geeske (1891), Harm (1892), Maria (1895), Elsiene (1897) en Jurriene (1900):

Geplaatst op 16 juli 2007  c

Over mijn overgrootmoeder vertelde mijn oud-tante Elsiene, dat ze een schoonheid was in haar jeugd. Van haar heb ik in elk geval mijn bruine ogen geërfd :-). Haar broer Harm Tuin, de anarchist bij wie Domela Nieuwenhuis af en toe logeerde, woonde met zijn vrouw en tien kinderen – waaronder de latere PvdA-burgemeesters van Groningen, Hoogezand-Sappemeer en Heerenveen – in het pandje naast de schoenmakerij. Beide huizen zijn te zien op een bekende ansichtkaart die omstreeks 1900 van de Klinkerweg gemaakt is:

Geplaatst op 16 juli 2007  d

Het eerste huis links was van Harm Tuin, na diens dood in 1950 woonde hier een Maria Tuin en nog weer later eens schoonzoon Remeijer. Het tweede pandje links was van mijn overgrootouders en later dus van Heethuis. Links even buiten beeld stond het huis van timmerman Aike Perton, de broer van mijn overgrootvader Geert, en nog weer wat verder de Klinkerweg af woonde mijn betovergrootvader, de landarbeider Elzo Perton.

In de eerste, dubbele woning rechts in beeld woonden de arbeider Borgers en de trammachinist Mulder, en in het tweede huis iemand die in de ‘tramfabriek’ (garage, reparatiewerkplaats) in Finsterwolde werkte. Later was dat eerste huis rechts van Arend Siemens, alias Poezak en het tweede huis van de winkelier en venter Harm Alles, wiens oomzegger, nu ook alweer bijna 80 jaar oud, bij mij in de buurt woont. Overigens hoeven de mensen op straat niet perse een relatie te hebben met de woningen waar ze voor staan. Op de dam voor het huis van Borgers staat weliswaar vrouw Borgers met haar zoon op de arm, maar voor het huis van Harm Tuin, links, staat de trammachinistenvrouw Mulder met haar manke dochtertje. Aldus wijlen mijn oudtante Elsiene, die me het verhaal bij deze foto deed.

Een landelijk bekende bewoner van de Klinkerweg was na de oorlog Harm Haken, een propagandist, wethouder en eerste Kamerlid van de CPN.

Een paar jaar geleden schreef journalist Sietse van der Hoek een column in het tijdschrift Noorderbreedte, waarin hij de Finsterwolmer Klinkerweg “minstens zo mooi” noemde als de Minervalaan in Amsterdam-Zuid. Dit vanwege de architectonische samenhang tussen de honderden landarbeidershuisjes van het ‘krimpjestype’:

“Landarbeiders zijn zeldzaam geworden, en ook echte fabrieksarbeiders zullen er niet zo heel veel meer zijn in Finsterwolde. De Klinkerweg oogt nu als een welvarende, gut bürgerliche straat. (…) Maar het wonderbaarlijke is dat ondanks alles wat er werd aan- en uitgebouwd, de Klinkerweg de straat van de landarbeidershuisjes is gebleven. Luxe heeft de stijl niet aangetast.”

Wie nog eens op zijn gemak wil bekijken, hoe de Klinkerweg er in de loop van zijn bestaan uitzag, kan terecht op de website van mijn achter-achter-achterneef Piet Remeijer, die er is opgegroeid. Niet alleen heeft Piet een hele serie ansichtkaarten en foto’s van de straat verzameld (onderaan de gelinkte pagina), ook laat hij zien hoe de waterleiding er in gebruik genomen werd.

Advertisements

13 reacties on “Aan de Klinkerweg te Finsterwolde”

  1. Douwe schreef:

    Op de bovenste verdieping van de huizen op de Minervalaan waren de kamers voor de dienstbodes.
    Nu zij deze kamers vaak verhuurd aan studenten.

    Zag ik daar nu een studenten hoofd achter zo’n klein bovenraampje?

  2. Dat Harm Haken nog in de Eerste Kamer heeft gezeten, was me onbekend. Het einde van zijn politieke carrière – een veroordeling wegens verzekeringsfraude – verbaast me overigens niet. Tijdens zijn wethouderschap was hij actief als koppelbaas in Duitsland. Ger Harmsen vertelde ooit tijdens één van zijn colleges hoe hij als jonge scholingsmedewerker bij Harm Haken in Finsterwolde terecht kwam. Eerst bezochten ze een bijeenontvangst voor een landarbeider, die net uit de gevangenis was ontslagen. Deze man had een boer wat aangedaan. Volgens Haken was dat niet zo erg, maar de fout van de man was dat hij niet gewacht had tot het moment dat er met alle boeren afgerekend zou worden. Daarna volgde een raadsvergadering, die zich ontpopte tot een rondje burgemeesterpesten. “Moak joe nait zo druk burgmeester, ie hebben toch last van joen hart!”, zou Haken tegen de burgemeester Tuin hebben gezegd. Ik hoop dat ik de verhalen goed onthouden heb, maar een besmuikte versie is ook te vinden in Harmsens autobiografie Herfsttijloos. Je vindt Haken ook op google books, waar hij in Oost-Berlijn het SED-congres toespreekt en een staande ovatie in ontvangst neemt.

    Dankzij de druk van de Koude Oorlog kwam het slechte in de communistische beweging boven drijven. Blijkbaar liet de autoriteiten (die uitstekend op de hoogte werden gehouden) de communisten rustig hun eigen graf graven.

    Oud-communist Jan de Jong vertelde ons kort voor zijn dood soortgelijke verhalen, waarbij hij Harm Haken en zijn vrienden typeerde als een maffia-bende. Uiteindelijk liepen de conflicten binnen de partij zo hoog op, dat in 1958 drie kamerleden het voor gezien hielden. Zie http://nl.wikipedia.org/wiki/Brug-groep

    Jan de Jong: “In die tijd kwam het zwaartepunt van de partij meer in Oost-Groningen te liggen. […] Maar nu kregen Harm Haken uit Finsterwolde en diens vrienden het voor het te zeggen.
    Harm was agent van het partijbestuur en een soort partij-instructeur voor Groningen en Friesland. Zijn oudere broer Jan Haken [ov.1956] was wel een aardige jongen. Die had in Buchenwald gezeten en werd kamerlid bij de verkiezingen van 1946. […] Maar Harm vond ik een louche figuur, een kreng eigenlijk. Hij speelde onder één hoedje met een jongen uit Scheemda, Usco van der Schans: een soort maffia-bende. Later probeerden ze Van der Schans een baantje te geven bij de Bond van Land- en Zuivelarbeiders. Dat lukte, en mede daardoor kwam het tot een scheuring binnen de EVC.

    Ik woonde in de Tuinbouwstraat en was zo gek mijn eigen woning beschikbaar te stellen voor het districtsbestuur van de CPN. Dat ergert me nu nog. Het waren nogal grote huizen, zodat ik gemakkelijk een kamer kon missen. Maar die vlegel van een Harm Haken zat toen bij mij in huis zijn eigenaardige, agressieve, ronduit negatieve kreten te slaken en een plan te beramen mij uit de partij te gooien. Dat ging trouwens niet alleen tegen mij […].

    Als iemand mij verteld had dat ze complotten aan het smeden waren, had ik dat niet eens geloofd. Daarvoor was mijn loyaliteit aan de partij te groot. Er zat een rare ziekte in die club: iedereen die een beetje meer dan een ander geïnteresseerd was in de theorie van de partij en de filosofie die daar achter stak, zat – net als bij Pol Pot – in het verdomhoekje omdat hij een bril droeg. Ik deugde sowieso niet. Als ik actief was, zeiden ze: “hij voert wat in zijn schild”. En als ik het een poosje liet afweten omdat ik geen zin had, was het: “hij is te lui om wat voor de partij te doen”. Het was nooit goed, altijd verkeerd.

    Soms vraag ik me wel eens af of dat bij de politieke vleugel van de arbeidersbeweging hoort: dat onkameraadschappelijke, die persoonlijke kritiek op mensen die een afwijkende mening hebben of zelfs maar twijfel. Zo ging het al in 1909 toen de linkse oppositiegroep uit de SDAP werd gegooid, zo gaat het nu vaak nog, ook in de PvdA.”
    Uit: Jan de Jong, Dat verdomde kapitalisme, Groningen 1996.

  3. Jochum Plat schreef:

    Hallo Harry.

    Hartelijk dank voor de informatie waar het gaat om een bewoner (Heethuis aan de klinkerweg in ons dorp. Persoonlijk ben ik geen finderwolmer maar voel me wel zo voor een geboren beester. Dus waar het gaat om informatie vaak afhankelijk van derden vandaar waarschijnlijk de verkeerde naamstelling. Fijn in het dan dat ook andere van deze gegevens in kennis worden gesteld. De site ziet er niet alleen prachtig uit maar ook overzichtelijk en belangrijk voor mij natuurlijk de 1e bladzijden. Waar het gaat om de foto op de klinkerweg heb ik zeer waarschijnlijk wel een mooiere zou je daar gebruik van willen maken. Laat het me even weten.

    Bedankt Joop

    PS; waar wonen jullie

  4. Gelkinghe schreef:

    @Joop,
    Groningen

  5. brandhorst schreef:

    Goedendag,kan iemand mij iets vertellen over de klinkerweg 134.Daar is mijn opa geboren.Hij heet O vd laan,zijn zus heet Talida vd Laan en is later getrouwd met ene Everts.Graag uw reactie en bij voorbaat dank.

    e brandhorst

  6. Gelkinghe schreef:

    @E. Brandhorst,
    Ik heb uw vraag doorgestuurd naar iemand die er meer van afweet dan ik.

  7. brandhorst schreef:

    sorry er is een fout geslopen in mijn reactie.Talida vd laan is niet getrouwd met everts maar met ene doedens die een houthandel gehad zou hebben in een of andere ryderwalderpolder????De vader van mijn opa had een aannemingsbedrijf in finsterwolde.Tot zover mijn correctie.

  8. Gelkinghe schreef:

    @Brandhorst,
    Je bedoelt de Reiderwolderpolder:
    http://www.google.nl/search?source=ig&hl=nl&q=reiderwolderpolder&btnG=Google+zoeken&meta=
    Vanwege die Doedens stuur ik je vraag ook nog even door naar iemand anders.

  9. Gelkinghe schreef:

    @Brandhorst,
    Die ene meneer kon me niet helpen. Wel noemde hij als bewoner van de Klinkerweg in Finsterwolde een Harm van der Laan, alias Hamr Lollie, die timmerman was en in de vijftiger jaren keepte in het eerste van de voetbalvereniging MOVV uit Midwolda. Deze Van der Laan was getrouwd met een Finie Klaassens uit Midwolda.

  10. Jenny schreef:

    Hai,

    Als verdwaalde stadjer en weblogger bij punt kom ik hier even gluren.
    Nu zie ik allerlei dingen over Finsterwolde voorbij komen, erg leuk aangezien ik daar tegenwoordig woon. Ik vindt het heel erg leuk om dingen terug te lezen uit het verleden van Finsterwolde.
    Wat mij opvalt is dat er hier geregeld vragen staan. Nu heb ik sinds kort een site voor Finsterwolde gemaakt. Op deze site wil ik gerust oproepjes plaatsen voor de mensen die dingen willen uitzoeken. Ik kan me namelijk best voorstellen dat er in Finsterwolde mensen wonen die op bepaalde vragen antwoord kunnen en willen geven.

    Mocht er iemand zijn die een oproepje wil plaatsen mail dan gerust de vraag door naar: info@finsterwoldeonline.nl

    Groetjes Jenny
    http://www.finsterwoldeonline.nl

  11. marleen schreef:

    cool

  12. P.Wolthers schreef:

    Mijn moeder en haar ouders hebben ook aan de Klinkerweg gewoond, Hendrik Glazenburg en Pieterke Glazenburg-Holtman. Mijn moeder was Henderika Engelina (Rika) Glazenburg, de jongste van 6 kinderen. Mijn grootvader pleegde zelfmoord op 8 mei 1939, op de 16e verjaardag van mijn moeder. Kan iemand zich dit toedracht nog herinneren? Zou alle info zeer op prijs stellen


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s