Ouwe steenbulten

“Ach dei ol stainbulten”, riep Freerk, wijlen mijn achterneef, voortdurend uit. “Wat moje d’r mit. Ofbreken dei rommel.” Hij kreeg me er nog mee op de kast ook.

Begin jaren zeventig logeerde ik nog één keer bij mijn oud-tante Lieuwkje en mijn oud-oom Klaas op de boerderij in Feerwerd. Mede dankzij het radioprogramma van Marijke Ferguson over middeleeuwse muziek was ik zwaar geïnteresseerd geraakt in de Middeleeuwen. Het plan was  daarom een hele serie oude Groninger kerken op dia te zetten.

Dat deed ik met een cameraatje dat ik een paar jaar eerder, op mijn veertiende of vijftiende, voor 25 gulden op de kop had getikt, de AGFA ISO Rapid I. Het beschikte over een heuse Parator-lens en twee sluitertijden, respectievelijk aangegeven door een zonnetje en een zonnetje met streepjes erdoor en een bliksemschichtje ernaast. In het ene geval werden je dia’s vaak onderbelicht, en in het andere overbelicht, dus ging het om een moeilijke keuze.

Ik weet nog dat het de bedoeling was om die ouwe steenbulten zo tijdloos mogelijk op de dia te zetten, liefst zonder dat het middeleeuwse beeld werd gerept door auto’s e.d. Dat lukte nooit helemaal, altijd was er wel een anachronistisch stukje asfalt of een lantaarnpaal te zien, of een man die met een moderne motormaaier het gazon bij de steenbult kort hield en zo mijn middeleeuwse beeld naar de filistijnen hielp.

Decennia keek ik niet om naar de serie dia’s die ik indertijd maakte. Andere interesses. Maar nu heb ik ze ingescand. Weliswaar waren de meeste genummerd, maar de bijbehorende lijstjes raakte ik kwijt. En hoewel ik de meeste plaatjes wel herkende, leverde de determinatie in ongeveer eenderde van de gevallen hoofdbrekens op. Torens herken ik meestal wel, maar wat doe je met dia’s waar alleen zijmuren op staan? Gelukkig is daar Kerken in Beeld. Dankzij dit nieuwe digitale fotoarchief van het Instituut voor Liturgiewetenschap lieten al mijn ouwe steenbulten zich gewillig thuisbrengen.

Ik bezocht onder meer Aduard, Baflo, Bedum, Bierum, Den Ham, Ezinge, Holwierde, Krewerd, Leermens, Middelstum, Oldehove, Oostum. Stedum, Ulrum, Winsum en Zeerijp. In sommige gevallen was dat vanuit Feerwerd een flink eind fietsen. Voor Bierum, Krewerd en Zeerijp moet ik toch zeker 75 à  80 kilometer hebben gemaakt op die dikke bandenfiets van achterneef Freerk, die zelf allang op een plof reed.

Achteraf vind ik nog het minst aan de tijdloze plaatjes. Je zou ze vandaag de dag ook kunnen schieten, met een veel betere kwaliteit. De leukste dia’s vind ik nu de landschapjes, waarvan sommige verdwenen zijn, door oprukkende nieuwbouw of hoog opschietend groen.

– Bedum:

Bedum

– Godlinze:

Godlinze

– Oostum:

Oostum

– Zeerijp:

Zeerijp


9 reacties on “Ouwe steenbulten”

  1. Het valt me op dat er aanzienlijk minder bomen om die kerken stonden toen.

    Tegenwoordig is het vaak erg lastig om die kerken in de zomer er een beetje mooi op te krijgen. Hier is een voorbeeldje van het verschil in Zeerijp:

    http://springelkamp.nl/Foto/2007-08-05-Fivelingo/800/P1000078.html

  2. Gelkinghe schreef:

    @Erik, Dat kan ik bevestigen voor Bedum, waar ik vanmiddag even was. Op zich is het dorpsgezicht daar gespaard gebleven voor nieuwbouw, en dat dankzij veel protesten, naar ik vanmiddag hoorde. Maar het gemeentebestuur heeft in haar oneindige wijsheid wel besloten om bomen voor de kerk te zetten, zodat het gezicht op die kerk ons nu tenminste gedeeltelijk ontnomen is.

  3. wilfred schreef:

    Hoi,
    Ik twijfel of de foto van oldehove wel oldehove wel oldehove is, met name door het ontbreken op de foto van de twee molens die het dorp telt.
    Ik herken de aanblik van het dorp overigens ook niet.
    Verder surf ik vaak mewt vele plezier even langs je pagina’s
    Groet
    Wilfred

  4. Gelkinghe schreef:

    Moi Wilfred, Dat die molens ontbraken viel mij ook al op, maar de toren komt overeen.

  5. Die wonderlijke neiging om alles op te willen leuken, verpest inderdaad veel. In Zuidbroek is er zodoende al jarenlang sprake van afbraak van de vroeg-negentiende-eeuwse kosterij, die het zicht op de kerk zou ontnemen.
    Het gedonder begon in een geheim gehouden gemeentelijke nota uit 1991, waarin alle bebouwing rond de kerk moest verdwijnen, zodat een riante allee in de richting van Van der Valk kon worden aangelegd. Dat was natuurlijk helemaal een sprookje. Maar de gedachte van sloop blijft actueel.
    De PKN gemeente droomt van een nieuw gebouw elders en heeft bovendien behoefte aan extra parkeerplaatsen. Alsof er bij de nabijgelegen Aldi op zondagmorgen geen ruimte genoeg is…

  6. wilfred schreef:

    Harry,
    Ik heb nog wat gesurfd en denk dat het ipv Oldehove Godlinze is
    http://www.historischekerken.nl/Groningen/Indexpagina01.html
    zie ook de luchtfoto op de hyves van godlinze: http://godlinze.hyves.net/album/11717551/Godlinze/wdL-/fotos/94370023/0/9u5q/#media=0.94370023.9u5q
    Met name de vele bomen, de hoogte vd terp met de toren erop en het dorpsgezicht rondom de toren lijken me niet te kloppen bij oldehove (in de jaren 70), nog los van de ontbrekende molens
    En de toren op foto lijkt ook dezelfde verdikking/rand op de toren te hebben als godlinze na vergroting en wat meer contrast
    Trouwens, de nieuwe fotos van de herfst met het licht in de stad zijn weer erg mooi

    groet
    Wilfred

  7. Gelkinghe schreef:

    Moi Wilfred,
    Je zou wel eens gelijk kunnen hebben. Maar niet vanwege de bomen of de hoogte van de terp, of de plint in die toren (die ik ook op mijn grotere versie niet zo kan zien). Maar vanwege de galmgaten in de toren, die in Godlinze beduidend langer zijn dan in Oldehove.
    Heb nog even op Flickr gekeken wat daar aan foto’s van Godlinze aanwezig was:

    Swans of the Western Yar

    Ook die bieden geen afdoende soelaas. Typisch dat zo’n mooi dorpsgezicht verder helemaal niet op internet voorkomt.
    In het logje maak ik er in elk geval Godlinze / Oldehove ? van. En ik zal nog even een kennis van me in de omgeving van Godlinze benaderen. In elk geval zeer bedankt voor de zoekerij en het compliment!

  8. Gelkinghe schreef:

    Hallo Wilfred,
    Je hèbt gelijk!
    Vandaag heeft Hans, die daar in de buurt woont, de foto vergeleken met de situatie ter plekke. Hij schreef me net: “100% duidelijk, het is Godlinze!!”
    Specifieker:
    “Een aantal huizen op jouw foto ziet er nog net zo uit. Het grijze gebouw rechts in de foto is de uitspanning van Santanera.”
    De foto is indertijd genomen vanaf de Provinciale Weg. Volgens Hans bevindt zich daar inderdaad nog een dammetje, “met inmiddels na dertig jaar wel een ander hek”.

  9. wilfred schreef:

    Hoi harry,
    Leuk dat het je gelukt is door verder onderzoek duidelijkheid te krijgen!
    Wilfred


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.