‘Levendig en ’s nachts verlicht door lantaarns’

Geplaatst op 23 februari 2008

In 1812 maakte de kunstenaar Antoine-Ignace Melling uit Parijs een rondreis met zijn knecht door het noorden van het Napoleons’ keizerrijk. De bedoeling was de productie van basismateriaal voor een serie topografische prenten van deze verre departementen. Uiteraard deed Melling ook Groningen aan. Zijn brieven naar huis waren lovend over de stad.

Vrijdag 29 augustus 1812, 8 uur ’s morgens
“We zijn gisteravond om half elf aangekomen met koude, regen en wind. Wat is men gelukkig wanneer men op reis een goed souper en bovenal een goed bed vindt. Wij hadden grote behoefte aan deze twee dingen, want sinds gisterenochtend 7 uur tot aan onze aankomst hadden wij niets gegeten. Al lange tijd had ik een slecht bed., maar hier hebben we dat alles in zijn meest volmaakte vorm aangetroffen, en ik heb me er dan ook aan overgeleverd en slechts geslapen van half twaalf tot toen ik zo-even opstond.”

Om half negen na het ontbijt
“Prachtig, dat is nog eens een christelijk land: koffie als in Parijs, rue de Condé No. 5, brood als in Parijs, rue Thionville. Waarom waardeer ik dat allemaal? Omdat ik sinds Den Haag niets meer van dien aard gezien of geproefd heb? Omdat het zo zal zijn als ik in het gelukkige Parijs terugkom? De beminde Stad van de lieve Heer, waar men noch canards, noch canaux, noch can[aille] vindt. Nu ga ik me aankleden om kennis te maken met de stad die ik nog niet gezien heb.”

Om een uur ’s middags
“Na de post ben ik bij de Prefect geweest, die mij de noodzakelijke inlichtingen heeft gegeven voor de tekeningen die in dit Departement gemaakt moeten worden en die zich tot een paar dingen beperken: de stad, de graven van de oude Germanen, hunebedden genaamd en die zich op 4 of 5 mijl van hier bevinden, en daarna Delfzijl. (…)
Het weer begint eindelijk ook op te klaren en ik hoop vanmiddag na het diner op eigen houtje om de stad te kunnen wandelen om het meest gunstige punt voor mijn eerste onderwerp te kiezen. Overigens kan de stad Groningen op één lijn gesteld worden met Amsterdam, even levendig, en ’s nachts verlicht door straatlantaarns.”

’s Avonds
“Ik kan niet meer, direct na het diner was ik op de grote toren. Ik ben 428 treden opgekommen en voor het eerst heb ik het raderwerk van een carillon gezien. Dat is iets wat men in alle steden van Holland aantreft, maar deze overtreft alle die ik tot nu toe gehoord heb, er zijn evenveel klokken als snaren op een piano. De beiaardier heeft me verschillende stukken laten horen, waarvan de hele stad heeft meegenoten. Van die verschillende liedjes herkende ik Oui, j’aime l’amour qui toujours, vervolgens Nel cor piu non mi sento, en daarna Marlborough met variaties, en dat alles eindigend met tu me viene a consolar. Na de liedjes betaald te hebben en even laag afgedaald te zijn als ik gestegen was, kregen wij, eenmaal weer aan de voet van de toren, kramp in beide benen tegelijk, want ik was met een Fransman, en 10 minuten lang konden wij niet lopen. Overigens heb ik er geen spijt van dat ik op die toren geweest ben, want van daar af heb ik het punt ontdekt waar ik morgen zou kunnen gaan zitten om het gezicht op de hoofdplaats te tekenen. Nog niet tevreden met die ontdekking heb ik ook nog tot het invallen van de nacht een tocht door de stad gemaakt en ik ben dan ook doodop.”

Maandag 1 september 1812, 8 uur ’s morgens
“Eergisteren (…) heb ik de rest van de dag doorgebracht op een windmolen, waar ik de vue générale op Groningen getekend heb. Gisterochtend ben ik begonnen aan de Markt met de grote toren en het stadhuis. (…)
Voor de tekening waaraan ik vandaag begonnen ben zou ik vier of vijf dagen nodig hebben en ik moet me beperken tot twee. Het is vanmorgen afschuwelijk weer, maar ik zit binnen, hoewel ik het raam open moet houden en ik heb de wind in het gezicht. ”

Dinsdag 2 september
“Ik heb mijn tekening van de Markt in Groningen niet kunnen afmaken, zoals ik mij voorgesteld had, want de plek waae ik eraan begonnen was [in Hotel de Doelen HP], werd de hele dag door bezet gehouden door reizende dames, of beter gezegd: zij hadden zich meester gemaakt van de kamer, waarin ik gewerkt heb.”

Bron: Antoine-Ignace Melling – Lettres de Hollande et des villes Anséatiques; Brieven uit Holland en de Hanzesteden (Fondation Custodia / Waanders uitgevers, Parijs/Zwolle 1997). Vandaag gekocht voor de luttele somma van 7,90 euro in modern antiquariaat Kunst & Vliegwerk aan de Oude Kijk in het Jatstraat te Groningen.
Helaas heeft Melling zijn Groninger schetsen later niet uitgewerkt tot kleurenprenten. Ik denk dat het met digitale technieken wel mogelijk is, om dat alsnog te doen. Zie de bovenstaande uitsnede van de noordzijde van Grote Markt, waar in 1812 nota bene nog huizen met Gothische pinakels stonden. Kleuren kunnen van Haucks Vrijheidboom (1795) worden gehaald. Voor wie het zou willen proberen, de onverwerkte schetsen van Melling staan in: Cornelis Boschma – Jacques Perot – Antoine-Ignace Melling (1763 – 1831) reizend kunstenaar (Abcoude 1991) pag. 126 e.v..

Advertenties

Plaats een reactie on “‘Levendig en ’s nachts verlicht door lantaarns’”

  1. jacob schreef:

    un bon souper et un bon lit, et que l’amour
    durera toujours.

  2. Brimstone schreef:

    Het is altijd heel interessant om over eigen land en steden te lezen door de ogen van een buitenstaander. In historisch perspectief is het nog meer genieten.

  3. Irene schreef:

    En wie heeft de ongewoon prettig leesbare vertaling gemaakt?

  4. Gelkinghe schreef:

    @Irene,
    Dat is dezelfde C. (Cornelis) Boschma, die ook auteur van dat eerdere plaatjesboek was.
    NB: Het nieuwe boek heeft zowel een Franse als een Nederlandse titel en uitgever, en de Franse tekst van de brieven en de Nederlandse vertaling staan op tegenover elkaar liggende pagina’s. Het is dus echt een coproductie.

  5. Dondersteen schreef:

    Wat een prachtig zicht op de stad door ogen van lang geleden. En bedankt voor de toevoeging op mijn log. Ik had er nog nooit van gehoord, van landgeiten, en al helemaal niet beseft dat ze op twee na uitgestorven waren!


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s