Onze bijnaam in Beerta was Pik

Voor de draad er maar mee – ik ontdekte van de week dat al mijn voorvaderen Perton in het Beerta van 1800, 1850 bekend stonden als Pik. Zowel mijn betovergrootvader Elzo, als zijn vader Haiko, als diens vader Aeilko Perton droeg die bijnaam..

Ik heb hier al eens verteld hoe Elzo als veertienjarige boerenknecht in 1846 betrokken raakte bij een smokkelgeval. In de stukken staat dat hij ook wel “Elzo Pik” heette. Ik dacht indertijd dat dat sloeg op een stukje timmergereedschap, omdat hij even over de landsgrens, in Bonda, voor iemand een spinnewiel had gerepareerd.

Mij is nu gebleken, dat zijn vader, een landarbeider, die bijnaam ook al droeg. In een bestedingenboek en rekeningen van de Beerster diaconie komt namelijk van 1843 tot 1845 een Haiko Pik voor, die met zijn gezin tot mei 1845 voor 16 gulden per jaar in een “kamer” (= éénkamerwoninkje) van de kleermaker Hindrik G. Visker woonde. De diaconie betaalde de huur voor Haiko, vandaar diens naam in de administratie van het armfonds. Na mei 1845 blijven de vooornaam van de huurder, het huurbedrag en de namen van de verhuurder gelijk, alleen wordt de achternaam van de huurder anders. De boekhouder schreef voortaan Perton in plaats van Pik. Ergo: Haiko Pik en Haiko Perton waren een en dezselfde persoon, temeer daar het gaat om de enige Haiko in de Beerster diaconieboekhouding van die jaren.

In het bestedingenboek van de Beerster diaconie staat bovendien een contractje van 18 maart 1810, waarbij de jongeling Hindrik Aeikes, zoon van Aeike Pik, van mei 1810 tot mei 1811 uitbesteed werd bij iemand, waar hij met zijn werk voorlopig alleen de kost zou verdienen. Hindrik was een jongere broer van Haiko en daarmee een oom van mijn betovergrootvader. De diaconie zou hem niet kunnen besteden als zij ook niet het gezin van Aeike Perton/Pik ondersteunde.

Deze Aeilke Perton/Pik was afkomstig uit Bonda (het Duitse Bunde) en trouwde in 1788 met een Beerster deerne. Ik had zijn beroep nooit achterhaald, en dacht altijd dat hij een hannekemaaier of arbeidsmigrant was geweest, tot ik vanavond de huwelijksakte van zijn zoon Haiko zag. In die akte, uit 1821, heet het van de vader: “in leven schoenmaker van beroep en gewoond te Bonda en aldaar overleden”. Kennelijk was senior metterwoon weer terug de landsgrens overgegaan. Zoals ook zijn ouders dat deden, want die kwamen in 1748 van Wymeer om te trouwen in Bellingwolde, terwijl ze later naar Bonda verhuisden. Bonda, nota bene ook de plaats waar hun nazaat en mijn betovergrootvader vandaan kwam, toen hij op smokkel betrapt werd.

Aeike de schoenmaker had zoons en kleinzoons die eerst boerenknecht en later dagloner waren. Maar de achterkleinzoon, mijn overgrootvader, werd weer schoenmaker. Louter toeval?

Om terug te komen op de bijnaam Pik die drie generaties Perton vanaf de eerste schoenmaker droegen. Ik denk nu dat die te maken had met dat ambacht. Pik is gewoon pek, spul dat schoenmakers mengden met was om te gebruiken voor pikdraad, het garen waarmee ze schoenen in elkaar zetten. Pikdraad gold als een symbool van het schoenmakersvak, een schoenmaker werd daarom met een vergeten cliché ook wel Baas Pikdraad genoemd, of, zoals in Vlaanderen, pikker. Groningers zijn vaak wat zuiniger, vooral ook in hun woordgebruik, vandaar dat het in Beerta slechts pik werd.

Advertenties

2 reacties on “Onze bijnaam in Beerta was Pik”

  1. Wieneke schreef:

    Ja, dat dacht ik meteen: de bijnaam zal wel iets met zijn beroep te maken hebben gehad. Ik geloof dat het huidige begrip van het woord veel later in zwang kwam. Zo, zeg ik dat netjes of niet ? 🙂

  2. Roelof schreef:

    In Veendam heeft jarenlang een familie gewoond die rond 1800 Pik als officiële familienaam hebben aangenomen. De familie was actief in de scheepsbouw. Ook hier een relatie met pek, dat gebbruikt werd om de naden tussen het hout waterdicht te maken.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s