Ook derde Strobos was plek met potentie

En toen kwam ik een derde Strobos tegen, in een bundeltje verklaringen uit het eerste jaar van de Bataafse Vrijheid: 1795.

Die verklaringen werden allemaal te Wildervank afgelegd. Ze kwamen van Wildervanksters, en waren belastend voor Wildervanksters, te weten orangisten die hardop durfden te zeggen “dat de Paterjotten schelms waszen” en “dat de Prins weer op de troon moest”. Uiteindelijk, en dat moest het gerecht weten, gingen deze oproerkraaiers er zelfs toe over de leus “Oranje Boven” te scanderen!

Drank maakt overmoedig. Het belangrijkste van deze akkefiejes vond plaats in een herberg, waar schippersknechten een  bekende patriot jenden, door orangistische liedjes te zingen en te zeggen dat alle patriotten verbrand moesten worden. Maar die herberg, hoewel druk bezocht door Wildervanksters, stond niet in Wildervank, en evenmin op Gronings territoir. Volgens de geplaagde patriot, Berend Krans, vonden de “ongeoorloofde baldadigheden” namelijk plaats in Drenthe, “ten huijse van Popke Harms op Stroobos genaamt”. Er deed zelfs een “soldaat van de Landschap” mee met het liedjeszingen. Met andere woorden: de lokale Drentse veldwachter was op de hand van de oproerkraaiers.

Een getuige, Lammert Pieters, die Berend Krans later naar huis had begeleid, bevestigde wat er die zaterdag 19 december aan het eind van de middag was gebeurd. Hij had gehoord dat een koopman van de Gasselternijveen doeken zou gaan verloten in de herberg, en nam zelf een paar laarzen mee, dat hem te krap zat, met de bedoeling om dat als extra prijs bij de verloting in te zetten.

Pieters preciseert de positie van Popke Harms’ herberg als “vooraan op het Landschap Drenthe staande”. Dat moet dan vlakbij Wildervank geweest zijn, even over de Semslinie, oftewel de grens tussen Stad en Lande en Drenthe. De enige Popke Harms in de Drentse heerdstedenregisters is inderdaad een keuter met nering te Gieterveen (1804). Wat in 1841 ook de plaats van diens overlijden blijkt. Dan draagt hij inmiddels de achternaam Strobos, die hij nog niet droeg bij zijn doop (1764, Veendam) en huwelijk (1789, Wildervank). De herberg heet dus niet naar de familie, maar de famiilie naar de herberg, wil ik maar zeggen. Bij het eerste kadaster van 1832 bezit Popke Harms Strobos Sectie B nummer 79. Dat is anno 1795, ten tijde van de akkefietjes, inderdaad vlakbij Wildervank en Bareveld aan het uiteinde van het in 1780 gereedgekomen Grevelingskanaal, waarop in 1800 het Nieuwediep aan zou takken.

Business was booming op deze lokatie. En daarmee voldoet ook dit derde Strobos aan de overeenkomst die ik al tussen de eerste twee Strobossen constateerde. Het was:

“een strategische plek aan een nieuw vaarwater. Een plek die kansen bood, een plek waar mensen zich graag als pioniers vestigden.”

Doordat de geplaagde patriot Krans zegt dat het huis van Popke Harms “op Stroobos” heet, wordt de naamsverklaring die ik anderhalve maand geleden opperde, nog wat plausibeler. Popke was er vlak voor 1795 als het ware “op een stroobos komen aandrijven”, maar maakte zijn kansen meer dan waar. Toen hij er kwam, was hij een armoedzaaier, maar eind 1795 was hij een man in bonis, mede dankzij al die Wildervanksters die even over de provinciegrens hun politieke gemoed kwamen luchten.

Bron: Groninger Archieven, toegang 731 Gerechten in het Oldambt inv. nr. 5971: Stukken betreffende het vooronderzoek naar politiek onwelgevallige uitlatingen in herberg ‘Het Strobos’  op de grens van Drenthe en Groningen, 1795.


4 reacties on “Ook derde Strobos was plek met potentie”

  1. Gelkinghe schreef:

    @Jacob,
    Waar slaat die reactie van je op?
    Graag on topic reageren.

  2. Otto S. Knottnerus schreef:

    Strobos is in elk geval geen eervolle naam. Een van de meest discriminerende schrijvers van de 17e eeuw was Samuel Coster. Hij schreef over de vreemde seizoensarbeiders in Holland:

    “En als ment Volck beziet, zijnt maer een hoope Knoeten [Denen], uit Eyderste van daan, en Burghers die te met voor vond’ling aen de Camper Steygher zijn gheset. Die ‘tAmsterdam maer op een stroo-wiis komen dryven, Of die niet langher in haer Lant en mochten blijven”.

    Eiderstedt is een landstreek in Sleeswijk-Holstein, waar veel polderjongens vandaan kwamen. Bij het Kamper veer kwamen de hannekemaaiers uit Duitsland aan. Hetzelfde lezen we in de blijspelen van Pieter Bernagie: “Zo menige Poep, en Knoet, die hier op strowischen zijn komen gedreeven … zulk een knoetin, die hier op een stroswis komt gedreven!”

    Gaan we nog verder terug naar de 16e eeuw, dan worden drijvende bossen stro vaak gezien als het favoriete vervoermiddel van heksen, die zich naar zee lieten drijven om daar schepen te laten vergaan. Bijvoorbeeld bij eeh heksenproces in Veere 1565, waar de beschuldigde te horen kreeg dat ze “op gluy-schooven in zee gedreven” was en daar met de duivel geboeleerd had. Glui is gevlochten stro dat werd gebruikt voor het versterken van de dijken. Dit geloof heeft lang stand gehouden. Marten Douwes Teenstra fantaseert nog in de 19e eeuw dat de Friese sluiswachters misschien wel vanwege deze reden zo kien waren op het verwijderen van stro uit de sluizen.

  3. Gelkinghe schreef:

    @Otto,
    Het negatieve affect zal er in de 17e eeuw zonder meer aan vastgezeten hebben. Maar ik denk ook dat dat op het op een gegeven moment moment ontkracht is doordat herbergiers de zegswijze als een soort van geuzennaam gingen hanteren.

  4. Jaartal Online schreef:

    off-topic:

    Veel plezier, geluk en gezondheid in 2011


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.