Hakke Diene en haar drieling

1 - Drieling Noordhorn Van Sloten ansichtkaart ca 1907

Heb de laatste dagen een stuk of wat streektaal-opnamen bij Soundbites beluisterd en mocht weer constateren dat er juweeltjes van verhalen tussen zitten.

Zo bevat de opname die in 1971 te Zuidhorn werd gemaakt een conversatie over dorpstypen van weleer (9:15-12:00 min.; transcriptie pag. 9-12). Een van die mensen was Hakke Diene. Deze vrouw had een drieling – louter meisjes  – en met die drieling in een kinderwagen reisde ze stad en land af.

Volgens de zegsman die het meest over haar wist, een transportondernemer geboren te Noordhorn in 1925, werd een van Hakke Dienes dochters genoemd naar koningin Wilhelmina. Daarom zou de koningin geld hebben gestuurd, waarvan Hakke Diene die kinderwagen kon kopen. Op toernee met deze kinderwagen verkocht Hakke Diene ansichtkaarten waarop haar drieling stond.

In de omgeving van Zuidhorn was de vrouw vooral bekend van boeldagen. De lokale afmijner wilde niet met zijn werk beginnen, voordat Hakke Diene ook aanwezig was. Zij kreeg allerlei spullen toegeschoven waar niemand op wilde bieden, ook zijzelf niet, ze had er al de hele zolder ermee vol staan.

De man van Hakke Diene, “Haakke”, werkte bij de gemeente, aldus het latere verhaal. Het gezin woonde in een héél klein huisje en toen de dochters alle drie verkering hadden, bleven de vrijers in het weekend wel eens alle drie slapen. Buren vroegen Hakke Diene hoe ze dat deed, met die krappe ruimte. “O”, zei ze,

“Wie gooien d’heule kakkie bie mekoar ien en wie hebben er wat schotten en zo tussen zet, dat ze nie bie mekar komen kennen”.

Tot zover het verhaal op Soundbites. Natuurlijk was ik benieuwd, hoe Hakke Diene in het echt heette, en wanneer dit verhaal zich dan afspeelde, maar om nu meteen bij Alle Groningers te gaan zoeken, leek me gezien haar (bij-)naam onbegonnen werk. Drielingen waren echter, voordat de anticonceptiepil gemeengoed werd, tamelijk zeldzaam en zij haalden daarom gewoonlijk de krant. Dat bleek ook hier het geval. De eerste hit was een bericht in De Grondwet van 30 juni 1905:

“GRONINGEN, 22 Mei. Ze was te voet heel van Noordhorn gekomen, haar kinderwagen voortschuivende, waarin drie zusjes van denzelfden leeftijd, een drieling dus, een vreemde zaak, op de kermis op hare plaats. Althans zoo denkt de moeder er over, want zij rijst (sic) met haren schat over de marktpleinen om haar moederzegen den volke te vertoonen. ln het vertrouwen, dat het publiek voor het bekijken van deze merkwaardigheid een kleinigheid zal laten glijden in het blikken busje, dat zij wel zoo vriendelijk is u voor te houden. Met zekeren trots vertelt zij daarbij dat koningin Wilhelmina niet lang geleden van haar belangstelling in het welvarende drietal heeft doen blijken door toezending aan de ouders van f 25 bij gelegenheid van den eersten verjaardag van het trio, waarvan een naar H.M. is genoemd.”

Een soortgelijk, maar wat korter bericht – getiteld “Op de kermis te kijk” – bleek ruim een maand eerder in de Gooi en Eemlander te hebben gestaan en met deze berichten als uitgangspunt was het zoeken in Alle Groningers een peuleschil. Barberdina Kremer, de vrouw van de (gemeente-)arbeider Harke van Sloten, beviel op 19 juli 1904 te Noordhorn van de drieling. Terwijl de oudste naar de koningin Wilhelmina Paulina Helena Maria genoemd werd, heetten haar twee jongere zusjes respectievelijk heel eenvoudig Luiktje en Renske. Hoewel de zegsman van 1971 van een generatie later was, bracht hij het verhaal (uit overlevering) dus wel redelijk goed over. Alleen was de drieling niet op de verjaardag van de koningin geboren, zoals hij geloofde – Koninginnedag viel destijds immers op 31 augustus.

Nu louter zoekend met de zoekterm Noordhorn in de gedigitaliseerde krantenleggers van 1904, bleek dat de geboorte van de drieling toch ook niet onopgemerkt was gebleven. Het Nieuwsblad van het Noorden berichtte op 21 juli:

“NOORDHORN, 19 Juli. De vrouw van den arbeider H. v. S. alhier schonk heden aan drie meisjes het leven. Moeder en kinderen zijn zeer welvarend!”

Terwijl het Rotterdamsch Nieuwsblad een week later een enigszins kritisch kopje boven zijn ultrakortje plaatste:

“Van ’t goede te veel
Een werkmansvrouw te Noordhom vermeerderde haar gezin met een drieling: meisjes.”

Overigens was de vernoeming van het staatshoofd absoluut niet uniek. Toen in 1906 bij het gezin Heres te Bedum een drieling geboren werd, kreeg het meisje de naam Wilhelmina Helena Paulina, terwijl een van beide jongens naar de prins-gemaal Hendrik Wladimir Albert ging heten (het andere jongetje kwam er bekaaid af als: Jan). En bij een behoeftig huisgezin uit de Amsterdamse Jordaan kregen anno 1910 de drie gelijktijdig geboren kindertjes deze namen: Wilhelmina, Hendrik en Juliana! Mogelijk rekenden arme families, waar een drieling natuurlijk een hevige aanslag op het gezinsbudget vormde, met dergelijke vernoemingen bij voorbaat op een douceur van ons vorstenhuis.

Verder googelen leverde nog op dat Harm Renkema bovenstaande prentbriefkaart van de drieling op zijn Flickr-account heeft staan. Bij Zuidhorn-in-Beeld is zelfs nog een tweede te vinden (op tweederde van de gelinkte pagina). Blijkbaar heeft Hakke Diene meermalen een foto laten maken. Volgens het bijschrift op de Zuidhornster website, die de namen niet helemaal goed weergeeft, schonk de koningin de drieling zelfs heel wat meer dan enkel die 25 gulden, waarvan anno 1905 in de kranten sprake is:

“Wilhelmina werd naar de koningin genoemd. Hare Majesteit werd hiervan in kennis gesteld, die hierop reageerde door hun ieder jaar een cadeautje te zenden, tot hun 21e verjaardag. Op deze dag ontvingen de kinderen een naaimachine, onder de mededeling dat, nu zij meerderjarig waren, gestopt werd met het zenden van verjaardagsgeschenken.”

Volgens Vincent Sleebe, die zich daarvoor baseerde op een brief in het gemeentearchief van Zuidhorn, lieten Hakke Diene en haar man hun drieling nog in 1909 voor geld op de kermis zien.

Bij nazaten van de drieling blijkt het verhaal ook nog wel bekend.


12 reacties on “Hakke Diene en haar drieling”

  1. Emigrant schreef:

    En dan zijn er nog mensen die een republiek willen …

  2. Helma Kager Rispens schreef:

    Geweldig om te lezen… De oudste van de drieling was mijn oma. Bij mijn geboorte heb ik ook de (doop) namen Wilhelmina Helena Paulina Maria gekregen. Inmiddels ben ik 55 jaar en zo nieuwsgierig naar het verhaal over de drieling.

    • groninganus schreef:

      Ik heb nog een foto, die kan ik u toesturen, net als de pdf van hetzelfde stukje maar dan bewerkt voor het tijdschrift Stad & Lande van juni 2014.

      • Rennie schreef:

        Hoi Helma, ik ben Rennie(Renske) , mijn oma was dus Renske, van de drieling. Zij is getrouwd met Jannes van Wijk, kreeg 9 kinderen en is in 1952 geëmigreerd naar Canada met 7 van de 9 negen kinderen. De oudste 2 Jan en Harke zijn hier gebleven . Jan was mijn vader. Tante Luiktje is altijd in Noordhorn gebleven, getrouwd maar kinderloos gebleven. De ander reactie van Jet, zij is mijn zusje.

    • Jet van Wijk schreef:

      Hallo Helma,
      Mijn oma was Renske. Ze is in begin jaren 50 geëmigreerd naar Canada.
      Groetjes Jet


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.