‘Als in een bepaald stuk whisky voorkwam, werd dat veranderd in thee’

‘De Tuinen hangen nogal aan elkaar. Tenminste, als er wat aan de hand is. Zo van: ‘Heb ie nog wat heurd? Nee? Din zal ’t wel goud wezen dus.’ Zo gaat dat nu nog.“

Aldus de acteur, regisseur en RONO-coryfee Harm Jan Tuin (1930-1992) in een mooi Nieuwsblad-interview dat Syp Wynia hem in 1985 afnam. Deze Tuin kwam uit Finsterwolde en hij was heel in de verte familie van mij: zijn grootvader en mijn overgrootmoeder waren broer en zus.

De manier waarop de Tuinen met elkaar omgingen, daar herken ik wel wat in. Zo liet ik bij die ene keer dat ik hem sprak onze verre verwantschap ongenoemd. Hij had een toneelkleding- en rekwisitenverhuurbedrijf in de Oosterstraat, waar ik voor de Huurdersactie Oosterpoort een koeiekop van papier-maché leende, die we nodig hadden voor een ambulante straat-evocatie van een huisjesmelker. Ik vergat het ding na onze propagandatocht terug te brengen, na twaalf jaar kwam ik voor het eerst weer in het wijkpand en daar stond het toen nog steeds bovenop een kapstok.

Die grootvader van Harm Jan Tuin, Harm Tuin, was landarbeider en anarchist in Finsterwolde. Harm-Jan vertelt in dat interview dit over die opa van hem:

“Hij bereidde in Oost-Groningen de vergaderingen voor waar Domela Nieuwenhuis sprak. Zelf kan ik me nog herinneren dat ik voor de oorlog op 1 mei naar Dommering in Winschoten werd gesleept. En wie sprak daar? Oom Jan, die later nog burgemeester van Hoogezand en Groningen geworden is. Hij stond met de vuisten in de lucht.“

Met die Oom Jan wordt uiteraard Jan Tuin bedoeld, de eerste sociaal-democratische burgemeester van Groningen, een bedaarde man die hier leiding gaf aan de Wederopbouw. Voor de oorlog was die Jan Tuin al de leider van de SDAP in de provincie Groningen; hij sprak veelvuldig op partij-bijeenkomsten en fulmineerde daar dan tegen fascisten èn communisten. Omdat hij als burgemeester van Hoogezand Mussert niet beschermde tegen een arbeidersblokkade op de diepswal en ook weigerde joden te laten arresteren, ging hij in 1942 als een van de eerste bestuurders naar een gijzelaarskamp in Noord-Brabant.

Zijn neefje Harm Jan uit Finsterwolde werd afgezien van die ene 1 Meiviering buiten de politiek gehouden,

“ook in de oorlog. Ik was stomverbaasd, toen ik pa in 1945 boven op een wagen vol NSB-ers zag zitten, gewapend met een karabijn. Pa, die nog nooit geschoten had en ook niet kón schieten, met een geweer. En met een oranje band om de arm. De kleur stond hem eigenlijk niet aan.”

Maar de passie bij Harm Jan thuis lijkt toch minder de politiek, dan theater te zijn geweest. Vader, moeder, ooms, tantes, allemaal stonden ze op de planken:

“Bij ons werd altijd over toneel gepraat. Mijn vader was actief in de geheelonthoudersbeweging en die speelden ook altijd toneel. Als er in een bepaald stuk whisky voorkwam, werd dat veranderd in een kopje thee, of koffie of limonade. Behalve in propagandistische stukken natuurlijk, dat was van dik hout zaagt men planken.”

Naschrift 11 december 2015:
Levende beelden van Harm Jan Tuin zijn hier te zien (vanaf 4:15).

Advertenties

One Comment on “‘Als in een bepaald stuk whisky voorkwam, werd dat veranderd in thee’”

  1. H.Torenbeek schreef:

    Kom dan maar een kopje thee halen. Liever koffie? Dat kan ook 🙂


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s