Een conflict over zorgkosten in de ‘goede oude tijd’

Welmoed Clasen woonde nog geen acht jaar in Noordhorn en daarom wilden de lokale diakenen (armvoogden) van deze ernstig zieke vrouw af. De aangewezen bestemming was Feerwerd, waar zij bijna 39 jaar eerder in de buurtschap Bolshuizen als Welmtje Clasen geboren was.

Eerst zonden de Noordhorner diakenen een brief naar hun ambtgenoten in Feerwerd, dat ze voornemens waren om Welmoed naar Feerwerd te sturen. Of de diakenen van Feerwerd dan voor haar opvang wilden zorgen. Die waren dat echter niet van plan. Per kerende post, nog met de brenger van de brief, lieten ze de Noordhorner confraters weten “dat mensch” niet voor hun rekening te willen ontvangen, “als vermeenende daar van allezints vrij te zijn”.

Niet lang daarna, op vrijdag 30 juni 1781, stuurden de Noordhorner diakenen de “alumna” toch op naar Feerwerd, en wel naar het huis van diaken Willem Hylkes. Die was op dat moment afwezig, evenals zijn collega. Volgens de verbolgen Feerwerders handelden de Noordhorners “op een clandestine manier”, op eigen gezag en zonder de benodigde toestemming van de rechter. Bovendien was Welmoed bij Willem Hylkes thuis

 “tegen wille en dank van deszelfs domestiquen in de peerdestalle op stroo en eenig beddegoed neder gelegd”.

De Feerwerder diakenen meenden dat deze “ongehoorde manier” om hun armenkas met de zorg voor een patiënt op te zadelen, niet kon en mocht bestaan in een land “alwaar justitie vigeert”. Op dinsdag 3 juli reden ze het “vrouwsperzoon” weer terug naar Noordhorn, waar ze in aanwezigheid van de wedman (gerechtsdeurwaarder) hun ambtgenoten vroegen haar weer over te nemen, wat die echter pertinent weigerden. Daarom vervoegden de Feerwerders zich reeds de volgende ochtend in het rechthuis van Oosterdeel Langewold in Zuidhorn, waar ze de rechter vroegen om beide partijen te horen en dan een beslissing te nemen. De rechter willigde dit verzoek in.

Op 4 augustus, dus een maand later, vond de hoorzitting plaats. De diakenen van Noordhorn meenden geen zorgplicht voor Welmoed te hebben, maar beweerden ook, “noyt order of last te hebben gegeven om dit mensch alzoo te transporteeren”. Nu had de rechter intussen mede Johannes Tjeerts uitgenodigd, de voerman die de zieke Welmoed met zijn wagen naar Feerwerd had vervoerd. En hij

“protesteerde zulks niet op zijn eigen authoriteit te hebben gedaan, maar op order van de Diaconen van Noordhorn zoo hem van zijn nabuursvrouwen was overgebracht.”

Kennelijk leverde zo’n informele, gemoedelijk-dorpse opdrachtverstrekking gewoonlijk nooit problemen op, maar kreeg de voerman het dit keer op zijn brood gesmeerd. Hoe dan ook, hangende een eventueel gerechtelijk onderzoek naar het ziekentransport (dat nooit uitgevoerd is), besloten beide partijen – ongetwijfeld op stevige aandrang van de rechter – gezamenlijk Welmoeds levensonderhouds- en zorgkosten voor hun rekening te nemen, en wel elk voor de helft.

Beide partijen moesten dit nog wel eerst met hun kerkeraden overleggen – want verstrekkende beslissingen in armzaken namen diakenen zelden op eigen houtje – maar op 9 januari 1782 kon de rechter inderdaad aantekenen, dat het compromis zowel in Noordhorn als in Feerwerd geaccepteerd was.

En zo eindigde dan toch vrij vlot een van de vele juridische procedures, waarbij lokale diaconieën elkaar hulpbehoevenden in de maag probeerden te splitsen.

Bron: RHC Groninger Archieven, Toegang 735 (gerechten Westerkwartier) inv.nr. 3: civiel rechtdagenprothocol van Oosterdeel Langewold.


2 reacties on “Een conflict over zorgkosten in de ‘goede oude tijd’”

  1. Jan de Jong schreef:

    Tja, ‘Hebt Uw naasten lief…’
    De ‘vertaling’ van het Geschrift door de eeuwen heen.
    En niet veel veranderd.

  2. Tjonge jonge, wat een mensonterend gesol …


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.