Bewoners wilden graag van steegnamen af

Van bijna alle stegen in de Oosterpoortwijk vroegen de bewoners vroeg of laat zelf of hun steeg straat mocht heten. Iets waar de raad nooit moeilijk over deed. Alleen bij de Houtzagersteeg ging het anders.

Wonen aan een steeg leverde een stigma op. Bewoners hadden veel liever dat hun steeg straat heette. Zo ook in de Oosterpoort, waar tussen 1880 en 1930 alle stegen op één na van de straatnaambordjes verdwenen.

De Oliemuldersteeg, genoemd naar het recht van overpad dat de oliemulders van het Winschoterdiep er ooit op hadden, beet daarbij het spits af. Dat was in 1880. Van 8 juli dat jaar dateert het adres van de rentenier J. van Dam Kzn. aan de gemeenteraad, met ’t voorstel om de Oliemulder­steeg de naam Adolfstraat te geven. De gemeente had de steeg zes jaar eerder aangekocht en bestraat, Van Dam bouwde er intussen zes “flinke burgerwonin­gen”, terwijl hij ook nog een woonhuis voor zichzelf neer wilde zetten. Er stonden ook verder al talrijke woonhui­zen, het geheel was danig opgeknapt, en Van Dam meende “dat de naam van Oliemuldersteeg minder gepast is en die naam z.i. geen gunstige invloed uitoefent bij het verhuren van woonhuizen en woningen aldaar”. Bovendien bestond er verwarring met een Oliesla­gers­teeg elders in de gemeente.

Toen de burgemeester met hem sprak, bleek het Van Dam niet zozeer te gaan om het “Oliemulderach­tige” van de naam. Hij wilde aan een straat wonen in plaats van aan een steeg. Van Dam en de andere bewoners zouden ook “zeer tevreden” zijn met de aanduiding Oliemulderstraat. En daartoe besloot de gemeenteraad, zonder stemming, op 24 juli 1880.

Achttien jaar later volgde de Cubasteeg. Deze was in 1896 helemaal doorgetrokken naar de Meeuwerderweg. En daardoor, vonden de bewoners, was de steeg “uit haar isolement” verlost en “van slop tot straat verheven”. Vandaar dat ze verzochten om de naam Cubasteeg te promove­ren tot Cubastraat. Ook hier ging de gemeenteraad zonder discussie of stemming mee accoord, en wel op 17 september 1898.

De beide Brandenburgerstegen, eveneens genoemd naar een herberg in de de zeventiende eeuw, kwamen in 1902 aan de beurt. Ook hier was het weer een adres van bewoners dat de bal aan het rollen bracht. Tegen de traditionele naam Brandenburger­steeg voerden ze in, dat dat steeg ze deed denken aan een “nauwe, onaanzienlijke doorgang”. En dat terwijl er “nette burgerhuizen” waren gekomen en veel verbeterd was. Daarom wilden ze van de naam af. De raad had geen beden­kingen tegen de naamsverandering, die op 25 oktober 1902 vastgesteld werd.

Bij de Witlattensteeg, vanaf begin achttiende eeuw genoemd naar witgeverfde tuinhekken, liet de naamsverandering wat langer op zich wachten. In 1929 leverden HJ ter Mars en 37 andere bewoners van deze steeg een verzoekschrift bij de raad in, om de naam te verande­ren: “Daar het allen nette bewoners zijn en het ook geen steeg is maar een doorloopende straat en het geeft ook zoo’n lagen indruk….”  De raad hoefde ook hier niet over te discussiëren, op 23 september van dat jaar stelde hij de nieuwe straatnaam Witlattenstraat zonder stemming vast.

Van alle stegen buiten de Oosterpoort hield de Houtzagersteeg, vanaf 1745 zo genoemd naar houtzagerijen en aannemersbedrijven, nog het langst haar omineuze steegnaam. Zij heeft erg lang op de vernetting moeten wachten, tot na de oorlog maar liefst. En die vernetting gebeurde niet eens op uitdrukkelijk verzoek van de bewoners zelf, zoals bij de andere stegen in de Oosterpoort, maar op voordracht van B&W.

Het stadsbestuur voerde in 1950 aan dat veel mensen niet graag in een steeg woonden, en dat die naam steeg een negatief stempel op de straat en haar bewoners drukte. Daarom moest Houtzagersteeg eindelijk maar eens Houtzagerstraat gaan heten.

Anders bij die eerdere hernoemingen, was er nu wèl enige discussie. Volgens het communistische raadslid De Jong had dit voorstel niets om het lijf. Hij vond het zelfs een mislukte poging om de bewoners onder de kin te strijken. Een andere naam maakte de straat er heus niet beter op. En door de heersende woningnood waren slopbewoners niet per definitie a-sociaal. De Jong zag liever dat het stadsbestuur echt wat ondernam tegen de woningnood, zoals de CPN ook deed. Bovendien, er waren nog talrijke andere gangen in de stad, moesten die dan ook allemaal maar worden omgedoopt?

Van de straatnaam ging de discussie weldra over op de woningnood en van de woningnood ging het al gauw over op de waterstofbom, per slot van rekening was het kouwe oorlog. Maar de CPN-fractie stond helemaal alleen in haar kritiek en de Houtzagersteeg werd omgedoopt in Houtzagerstraat. Op 6 februari 1950 gebeurde dat.

Overigens is er tegenwoordig helemaal niets meer over van die oude Houtzagerstraat, Cubastraat en Witlattenstraat. Het voor auto’s doodlopende woonerfje bij de Meeuwerderweg, dat nu Houtzagerstraat heet, heeft qua ligging bijvoorbeeld nauwelijks iets te maken met de vroegere Houtzagerstraat. De oude voerde helemaal van de Oosterweg naar de Meeuwerderweg en lag vlak achter de Veemarktstraat. Het eerste stukje Palmslag vanaf de Oosterweg, tot en met de nummers 5, volgt nog wel steeds het tracé.

Harry Perton

Eerder in iets andere vorm verschenen in De Oosterpoorter van maart 2008.

Advertenties

2 reacties on “Bewoners wilden graag van steegnamen af”

  1. Jos Rietveld schreef:

    Aha, verklaring voor Witlatsteeg, Lattensteeg, Witte Lattensteeg en Witlattenstraat. Fijn, mooi, dank.

  2. Ton Andringa, Gasselte schreef:

    Voor zover ik het begrijp is het wezenlijke verschil tussen steeg en straat, gelegen in het wegdek. Bestraten is plaveien met stenen. De Belgen zeggen dat zo kenmerkend, als ze spreken van steenweg, zijnde rijwegen die de stad uitlopen naar andere steden. Wij noemden dat straatwegen, bijv. Friesestraatweg (Frans: chaussée).


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s