Over de lokale Friese pers en zijn invloed (1898)

“Of wij in Friesland gebrek aan couranten hebben! In schier elke gemeente van eenig aanbelang is wel eene drukkerij met eene redactie te vinden, die de omstreken afweidt, van plaatselijke nieuwtjes eene mooie verzameling per week aanlegt en voorts de lezeren van alle goede en kwade zaken op de hoogte houdt. In den slapsten tijd verschijnt er somwijlen een half blad. (…)

De kleine of locale pers is soms neutraal, soms partij-orgaan. In het eerste geval is zij in de plaats gekomen om langs burgerlijken stand, familie- en geboorteberichten ellen- en urenlange boerenvisites te rekken, babbelenden ouden vrouwtjes gebogen over „warme stoof en breikous” een nooit eindigende en goedkoope praatstof aan te bieden, want allen kenden den omtrek van ouder tot ouder en de geslachten van tien en meer personen tot in het zesde en zevende lid. Een dorp van duizend zielen, omringd als eene moeder door hare kinderen van kleinere met driehonderd tot vijftig jonge en oude Friezen en Friezinnetjes is de toonaangever (of liever geefster!) van de landstreek. En op die wijze zou men onze provincie gemakkelijk in sferen van invloed kunnen verrdeelen, sferen waarbinnen ieder blaadje promeneert en domineert en als een koninkje (of koninginnetje!) den gouden scepter zwaait.

Het is onbegrijplijk hoe de menschen aan zulke kleine courantjes hangen! Naast den almanak is het dan ook menigmaal het eenigste geestesvoedsel dat de hongerige nieuwtjes-verslindende zieltjes bereikt. Denkt u zich, waarde lezers! op een hoogte een huisje, vanwaar rechts en links modderwegen gaan naar bouw en akkers, maar die b.v. nu met de vooreinden onder water liggen, dan is het in de huisgezinnen, die op de groote ruimte wonen van de mieden of maden, een oogenblik van gewicht als iemand van de naastlegers op groote klompen of in laarzen komt aangebaggerd met de courant. Van stukje tot beetje wordt alles nagelezen en uitgeplozen en naar kennis en bekwaamheid beoordeeld. En geen wonder! De dagen zijn zoo kort en de avonden zoo lang en – lang niet allen hebben nog een kleine bibliotheek in huis. (…)

Doch de pers, de partiidige organen? In verkiezingsdagen kon men eerst met recht bewonderen welk eene uitstekende macht die courantjes vertegenwoordigen en hoeveel gewicht ze in de schaal kunnen leggen als ze door een bekwaam politicus worden geleid. Bijna alle partijen hebben in de acht districten een spreektrompet. Met hoeveel zorg zien wij in die dagen de mobiel-verklaring van het leger kiezers voorbereid! Met welk een ongeëvenaard talent gaan die redacties te werk om over alle plaatselijke hinderpalen en beletselen heen naar het doel te streven! Waarlijk, wie de beteekenis van eene kleine pers wil begrijpen moet in den verkiezingsstrijd eens waarnemen, hoe zij aan den arbeid is.”

Bron: ‘Brieven van een Fries’ CCIX, Nieuwsblad van het Noorden 25 december 1898.

Advertenties


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s