Een richtbier in Beerta

In het voorjaar van 1805 krijgt de pastorie van Beerta een nieuwe (boeren)schuur. Via het boek met de kerkvoogdijrekeningen is de bouw goed te volgen.

000 richtbier

Op 15 juni was het gebintenstel van dominee zijn schuur met vereende krachten rechtop gezet en schonk de kerkvoogdij 3½ gulden aan de timmerknechten “in de pulle van de meiboom”. Of dat in natura (bier) gebeurde of in geld, valt aan de hand van de post in het rekenboek moeilijk uit te maken, maar dat bedrag was precies goed voor een halve ton kluinbier.

Je ziet hier in Groningen nog steeds wel eens zo’n tak op de nok van een huis in aanbouw staan, maar eigenlijk uitsluitend als het een puntdak is. Misschien hangt het ook wel samen met de opdrachtgever. Bij een grootschalig bouwproject van een projectontwikkelaar zie je het niet zo gauw, bij een woning voor een particulier is de kans heel wat groter, vooral als het een cataloguswoning met Duitse bouwers is.

Het bevestigen van zo’n tak betekent dat het hoogste punt van de nieuwbouw is bereikt. ‘De pannen kunnen straks worden gelegd. En om dat te vieren is er pannebier, zoals het nu meestal op zijn Hollands en Fries genoemd wordt. Zolang er een wapperende vlag bij de meiboom hangt, moet de opdrachtgever dat bier nog geven. Blijft die vlag daar maar wapperen, dan betreft het een regelrechte vrek. Neemt een bezem de plek in van de vlag, dan heeft men alle hoop voor dit sujet laten varen.

In Groningen en Drenthe sprak men vroeger meestal van richtbier. Vincent Sleebe geeft een beschrijving in zijn proefschrift (p. 43) over zeden en gewoonten op het Groninger platteland tussen 1770 en 1914, waarbij hij ook meldt dat de tak “soms” meiboom werd genoemd:

“Na het planten van deze boom was de bewoner van het huis verplicht een borrel of maaltijd te spenderen, meestal richtbier of richtmaal genoemd. Deze verplichting werd dan gesymboliseerd door een lege fles en een houten ham aan de meiboom te hangen.”

Bij de schuur van Beerster “domie” was die fles nog een pul. Aan een pul zit meestal een oor, en ik vraag me nu opeens af of men het bier aan een touw omhoog haalde naar de nok, om het daar te consumeren, of dat men het pas met beide benen op de grond ging hijsen.

Advertenties

One Comment on “Een richtbier in Beerta”

  1. aargh schreef:

    Ik heb diverse keren geprobeerd om bouwvakkers (in Groningen en Drenthe) pannebier te geven maar ze wilden het nooit, bouwvakkers hebben altijd enorme flessen limonade mee.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s