‘Bij duizenden verdwenen de oorijzers in den smeltkroes’

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Berend Kunst, Boerin met oorijzer (ca. 1840). Collectie museumboerderij Hermans Dijkstra, Midwolda.

“Tegenwoordig neemt het dragen van oorijzers in Groningen, zoowel in de stad als ten plattenlande, meer af dan in Friesland. Vooral in het oosten der provincie, in het Oldambt, is het oud germaansche hoofdtooisel zeer in verval. Zelfs wordt het in de rijk gezegende polders in de omstreken van Beerta en aan de oostfriesche grenzen door de boeredienstmeiden niet algemeen meer gedragen. Het vraagstuk of men de oorijzers zou blijven dragen dan of men ze, gelijk reeds deze en gene gedaan had, zou afzetten en het haar naar de fransche mode zou kappen, heeft eene heftige beweeging onder de oldambtster vrouwen teweeggebracht.

Omstreeks het jaar 1856 waren er eenige dames en burgervrouwen te Winschoten, Hoogezand en Sappemeer, in de Wildervank en de Pekel-A en te Veendam, die den voorouderlijken en nationalen hoofdtooi verwierpen en “met los haar gingen” of “het hollandsch droegen”, zooals men het volgen van de fransche kleederdracht in de noordelijke provinciën noemt. Vooral de talrijke kapiteinsvrouwen of “mouders”, zooals zij door het zeevolk spottenderwijze worden betiteld, de vrouwen van scheepsgezagvoerders, hadden daartoe gereede aanleiding als ze, gelijk dikwijls geschiedde, hare mannen op zeereizen vergezelden en in Engeland, of in de havens van de Oostzee en Middellandsche zee of zelfs in Noord- en Zuid-Amerika wel genoodzaakt waren het oorijzer tijdelijk af te zetten, teneinde niet al te zeer in die vreemde streken door het nieuwsgierige volk te worden aangegaapt. Zoo vergat ook lichtelijk deze of gene, als ze weer in hare woonplaats was teruggekeerd, om het gekapte haar te ontvlechten en weer onder het oorijzer en de kanten muts te verbergen.

Onder de rijke boerinnen in de Beerta enz. was er al spoedig eene enkele, die uit overgroote weelde niet meer wist wat ze wel zou doen om maar te toonen dat ze rijk was en zich kon kleeden zoo als ze wilde (waartoe ze ook alle recht had) en die het gegeven voorbeeld volgde, om daardoor zoo veel te minder eene boerin te schijnen, wat ze toch altijd bleef; want dat haar smaak door het afzetten van het oorijzer er niet op verbeterd was, bewees ze door nu het haar op te steken met een groote gouden kam, zoo als de duitsche vrouwen dat met een hoornen of beenen kam doen.

Natuurlijk staken de vriendinnen en geburen over deze nieuwigheden de hoofden bij elkander en verwekte deze zaak bij haar zooveel ergernis aan den eenen kant en zooveel belangstelling, goedkeuring en navolging aan de andere zijde, dat het bespreken van het voor en tegen van het oorijzer aan de orde van den dag was en de gemoederen in hevige beweging bracht. De dames belegden vergaderingen, hielden meetings; de oorijzerkwestie was scheering en inslag van alles wat besproken werd. Na hevige discussiën en vurige debatten namen eindelijk damesvereenigingen te Winschoten, in de Pekel-A enz. het besluit om het dragen van oorijzers voor goed vaarwel te zeggen. De leden ervan gaven aan andere vrouwen het voorbeeld; zoodra heur hoofdhaar de noodige lengte had bereikt om gekapt te worden, werden de oorijzers voorgoed afgezet (…). Bij duizenden verdwenen de oorijzers in den smeltkroes. De goudsmeden beleefden slechte tijden; de coiffeurs en parfumeurs en hoe de leden van die fransche bende meer mogen heeten, hadden gouden dagen. (…)

Niettegenstaande de vrouwen-omwenteling echter (…) zijn de oorijzers nog bij lange na niet uit het Oldambt, veel min uit het overige Groningerland verdwenen, en verhoogen nog duizende groninger “wichter” de schoonheid van haar blank gelaat en de glans van hare heldere oogen met den blinkenden diadeem…”

Bron: Johan Winkler in J. ter Gouw (red.), De Oude Tijd, jrg. 1871, p. 145-148.

Vergelijk: De oma van mijn oma liep een paar modes achter.

Advertenties


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s