De kwaaie dronk van een brouwer, tapper en belastinggaarder

Bij de Oldambtster rekesten die ik doorneem, zitten een paar maal per jaar scheidingsverzoeken. Vrijwel altijd betreft het vrouwen waarvan de man drankzuchtig en gewelddadig is. Soms wilde een vrouw niet scheiden, maar maatregelen van de drost tegen de man. Bij Sieke Daniëls (van Barenborg), de vrouw van Derk Everts in Finsterwolde, ging het om zo’n geval.

Op 25 november 1806 deponeerde ze haar klacht in het Oldambtster gericht, met enkele ondertekende verklaringen erbij. “Tot haar innig leedwezen” moest ze al geruime tijd meemaken dat haar man overmatig veel sterke drank tot zich nam, zodat

“ hij zich altoos buiten staad bevind om zijn bediening als gaarder van Lands onbeschreven middelen, en zijn betrekking als bierbrouwer en herbergier waar te nemen”.

Om de “totale ruïne” van haar huishouding te voorkomen, deed zij al het werk wat hij moest doen. En ze kon alles behoorlijk bijhouden, ware het niet

“dat de onstuimige driften waaraan haar man, door den drank bevangen, onderhevig is, haar dikwijls beledigingen [deden] ondergaan, die haar noodzaken voor haar persoon rust te zoeken in eens ander woning, en haare huishouding aan de wanorder ten prooy te laten”.

Vorig jaar had ze haar man door haar ”dringende voorstellingen” zo ver gekregen dat hij berouw leek te hebben. Hij beloofde haar zelfs schriftelijk zijn leven te beteren (bewijsstuk A). Maar dat was “tot haar smerte” van zeer korte duur geweest en de “excessen en mishandelingen” namen opnieuw dermate toe, dat ze opnieuw ’s nachts het huis moest ontvluchten om bij andere mensen te gaan slapen. Uiteindelijk vreesde ze hiervan “het verloop van haar kostwinninge en de totale ruïne”. Om het “kwaad te stuiten voordat het te laat is”, verzocht ze de drost om een hoorzitting waarin hij, naast haarzelf, een halve oom en een volle broer van haar man aan het woord zou laten, zodat hij daarna passende maatregelen zou kunnen nemen.

Op 2 december vond deze hoorzitting plaats. De drost besloot echter ook Derk Everts zelf te horen, wat al de volgende dag gebeurde.

Derk gaf daar toe dat hij veel te veel dronk en zijn vrouw en kinderen mishandelde. Maar hij beloofde beterschap. Na een “scherpe vermaning” besloot de drost hem een kans te geven. Maar als het nog eens gebeurde, nam hij andere maatregelen.

Het hielp niet. Vier maanden later, op 9 april 1807, wendde Sieke zich opnieuw tot de drost. Ze had gedacht dat de uitspraak van de drost het gehoopte effect zou hebben, maar tot haar “innig leedwezen” had ze moeten ondervinden, dat die maar kort geholpen had. Onlangs moest ze door de “menigvuldige mishandelingen” opnieuw haar woning ontvluchten naar andermans huis. Ze verzocht nu om de “sterkere dispositie” die de vorige keer al toegezegd was.

De drost stelde een onderzoek in, waarbij hem bleek dat Sieke andermaal gelijk had – Derk had zich nauwelijks iets aangetrokken van de waarschuwing. Toch besloot de drost het nog een keer aan te zien – onder strengere voorwaarden, dat wel. De wedman van Finsterwolde kreeg opdracht om de alcoholistische brouwer, tapper en belastinggaarder aan te zeggen, “dat wanneer zich weder onderstaat zijn vrouw of kinderen met woorden of daden te mishandelen” hij vast zou worden gezet door de wedman, “tot vermijding van verdere ongelukken”.

Wordt waarschijnlijk vervolgd.

Bron: RHC Groninger Archieven, Toegang 731 (gerechten Oldambt) inv.nr. 6975: samengevatte rekesten met de kantbeschikkingen daarop, 1806-1807.

 

Advertenties

2 reacties on “De kwaaie dronk van een brouwer, tapper en belastinggaarder”

  1. Emigrant schreef:

    En het had zo’n goede partij geleken …

  2. Wieneke schreef:

    Er waren toen geen blijf van mijn lijf huizen en zo’n arme vrouw met kinderen kon eigenlijk geen kant op. Ik hoop dat je de volgende keer kunt vertellen dat die kerel toch vastgezet wordt.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s