Consternatie in de gasthuiskerk – dominee sterft op kansel

De Pepergasthuiskerk, vanmiddag.

De Pepergasthuiskerk, vanmiddag.

“Deze man is ons ontrukt door den dood , schielyk en onverwagt, en langs enen ontsacchelyken weg Godts. Want des zondags morgens na de kerk gaande om in zyn beurt te prediken, zonder enige ongesteltheit (= ziekte, HP) te gevoelen of te klagen over ongemak, predikte zyn Eerw[aarde] over Ephesen V:15 “Ziet dan hoe gy voorzigtiglyk wandelt, niet als onwyze, maar als wyze”. En dat met vele opgewektheit voor zig zelven en voor zyne toehoorderen, zonder dat men de minste, verzwakkinge in kragt of stemme konde bespeuren, ten einde toe.

Wanneer nu bezig was in het laaste gebedt om enen zegen over het gepredikte woord te smeken, en dat met pleitredenen in te dringen, onder andere met deze woorden “dewyl Godt genen lust heeft in den doot des zondaars, maar dat hy zig bekeere en leve”. Met dat laatste woort Leve, bleef de stem in de keele, en zyn Eerw. stierf, als in een ogenblik, zo dat men op de predikstoel in allerhaast toelopende ter hulpe, nauwer noot de laaste levenssnik gewaar wiert. Tot grote ontsteltenisse en beroeringe van deszelfs lieve vrouwe en der gehele vergaderinge, zodat Godts huis met geween, in plaatse van psalmgezang vervult wierde. En tot overgrote droefheit van de geheele gemeente van Groningen.

Dog tot ’s mans geluk, die zonder verschrikkingen of worstelingen van den doot, in een punct des tydt van de predikstoel na den Hemel overstapte: dien dat te beurte viel, daar Vader Augustinus na verlangde: dat de Heer hem predikende of biddende mogte vinden. Want dog: “Zalig is de dienstknegt, welken zyn heer, als hy komt, zal vinden alzo doende”.”

Op deze wijze stierf, op 23 juli 1752, de Groninger predikant Johannes Fredericus van Oostbroek. Volgens zijn biografie in de Boekzaal der Geleerde Wereld, waaraan bovenstaand citaat ontleend is, was de man net vijftig jaar oud. Hij liet een weduwe en drie minderjarige kinderen na, die vlakbij de kansel in een kerkbank zullen hebben gezeten. Om welk godshuis het ging, verklapt de bio ons niet, maar uit een aantekening van collega-predikant Robertus Alberthoma (Groningsche Volksalmanak 1910, 58) wordt duidelijk dat het de Pepergasthuiskerk was.

Het voorval haalde, naar het zich laat aanzien, geen enkele krant. Wel was het ’t gesprek van de dag in Groningen. Er verschenen dan ook verscheidene lijk- of grafdichten over Van Oostbroek, gemaakt door onder meer de bestuurder HermanTjassens (zijn zwager), Jacobus van Buizen (boekhouder van de Waag), de drukker Jacob Bolt, de belastingman Jan Bruins en de theologiestudent L. Udema.

Deze poëmen kwamen terecht in twee bundelingen, kortweg Op het zo onverwagt sterven en Ter uitvaart van. Hoewel het niet bepaald om grootse poëzie gaat, maakt ze de algemene ontsteltenis voelbaar. Vooral Jan Bruins beschrijft in Uitvaart de consternatie in de gasthuiskerk:

“Men hoort alom geschrei, gejammer en geween
Weergalmen in Gods kerk. O help! daar vald hy neder
“Ach hemel help!” Dit was der vrouwen woord zoo teder
Maar ach het was te laat! Het helpen was gedaan
Door dezen val scheen hy reeds zelfs de dood te ontgaan.
De ziel zoo ras omhoog, het lichaam dus ontvlogen
Was voor geen dood verschrikt! De dood toont geen mededogen,
Maar treft hem met een pyl in eenen oogenblik.
Geen wonder dat elk een byna verstyft van schrik…”

Advertenties

2 reacties on “Consternatie in de gasthuiskerk – dominee sterft op kansel”

  1. fialas schreef:

    indrukwekkend relaas van iets dat tegenwoordig hartstilstand heet.

  2. Jetskefotografie schreef:

    Op zich zou het een mooie dood moeten zijn voor een dominee, ware het niet dat hij nog wel jong was. Vreselijk als je als vrouw en kinderen moet toekijken en je niets kunt doen.
    Tegenwoordig hebben we een AED en opgeleide kerkgangers in de kerk.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s