Wringenveiling

Zevenhuizen.

Zevenhuizen.

Op 17 april 1769 bereikte de Oldambtster drost via wedman Mellema een rekest van koopman C. Helder. De laatste maakte in zijn verzoekschrift kenbaar,

“hoe deselve wel genegen was om bij uitmijninge te laten verkopen 80 à 90 eiken wringen met prop en slagpalen”.

Zo’n evenement trok mogelijk veel publiek en je mocht het daarom niet organiseren zonder toestemming van de drost. Vandaar het rekest, waarmee Mellema vast een grijpstuiver verdiende. Maar consent vormde in zulke gevallen zelden een probleem en ook nu weer verleende de drost het dadelijk.

Koopman Helder kwam vermoedelijk uit Slochteren of anders de stad. Wedman Jan Mellema, die als afmijner of veilingmeester zal hebben gefungeerd, vervulde zijn functie in de rechtstoel Winschoten. Daar zal dan ook de uitmijning of veiling dan ook hebben plaatsgevonden, eerst bij opbod en vervolgens bij afslag (de eerste die dan “mijn” of “mienend” riep was koper van ’t aan bod zijnde kavel).

Tot zover even de persoonlijke aspecten aan het rekest. Dan de voorwerpen die onder hamer kwamen: de ‘wringen‘ of ‘vringen’. Hier werden draaihekken mee bedoeld, bestemd voor gebruik op dammen van weilanden – eigenlijk is de term wring of vring een afkorting van vreding of bevred(ig)ing (afschutting).

Idealiter hing en hangt zo’n damhek (zie foto’s) op twee dampalen:

  • Ten eerste de ‘draaipaal’ met er bovenop de ‘prop’ waarop de ‘bovenboom’ scharnierde. Die prop zat vlakbij de zware, als hefboom fungerende ‘wringsteert’ van de bovenboom.
  • Ten tweede de slagpaal met de houten vork of ijzeren schoot, waarin je het smalle uiteind van de bovenboom kon laten vallen om het hek te sluiten.

In Winschoten kwamen er in april 1769 dus ruim tachtig van die setjes onder de hamer. Je zou denken dat koopman Helder ‘s winters enkele timmerlui aan het werk had om ze te prefabriceren. Alles op de bonnefooi – hij was dan een ondernemer met enige durf. Maar naar ik aanneem, zal hij vooraf hebben gezien dat er in Winschoten en omgeving een markt voor zijn hekken was.

In het Oldambt zijn die ouwe hekken niet zoveel meer te vinden wegens graanteelt en vervanging door moderne metalen hekken, maar in Noord-Drenthe zie je ze hier en daar nog wel:

Tussen Anloo en Gasteren.

Tussen Anloo en Gasteren.

Eelde. Uiteind bovenboom bij de slagpaal ontbreekt, met provisorische oplossing.

Eelde. Uiteind bovenboom bij de slagpaal ontbreekt, met provisorische oplossing.

Peize.

Peize.

Bij Een - afgedanktie wringen naar Fries model, met een dubbele schoor waarvan de punt boven het hek uitkomt.

Bij Een – afgedanktie wringen naar Fries model, met een dubbele schoor waarvan de punt boven het hek uitkomt.

Bron naast de gelinkte: K. ter Laan, Groninger woordenboek, het lemma ‘vring’.

Advertenties

3 reacties on “Wringenveiling”

  1. fialas schreef:

    Prachtige landschapselementen die je haast nergens meer ziet.

  2. Dat zijn intussen bijna de laatste traditionele houten hekken. Jammer dat ze steeds meer uit het landschap verdwijnen om plaats te maken voor metalen hekken of schrikdraad.

  3. anoniem schreef:

    Sinds 2010 werden er weer meerdere houten wringhekken geplaatst in Noordenveld en Tynaarlo (gemeenten). Het bleek ideaal roofgoed te zijn, vraag is voor bij het eigen huis of in de eigen haard, maar niet voor degenen die voor de hekken betaalden. IJzeren hekken blijkt ook geen oplossing, want een kilootje ijzer levert ook nog geld op. Nou ja, wie begraafplaatsen niet ontzien te ontdoen van koper en brons zullen met hekken rond weilanden wel helemaal geen moeite hebben.Stel je voor dat ergens achter in de wei een aantal koeien loopt, verhuld door het duister. Hek weg, koeien op de weg en automobilist of andere weggebruiker klapt er op, de boer krijgt de schuld, hek niet aanwezig. Maar nu weten jullie waarom die mooie nieuwe hekken die op de oude manier gemaakt werden, weer verdwenen. Overigens, als er ruimtegebrek was of men had geen geld over voor de lange staart aan het hek werd er, vooral in Groningerland ook wel een zware kei met een ketting aan de wring aan de buitenkant van de prop bevestigd, het gewicht om het hek te laten draaien was daarmee ook aanwezig. Het zwaaide overigens heerlijk heen en weer op zo’n wring, al was dat volgens de eigenaren niet de bedoeling (zuzaaien op ’t hek). Reina


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s