‘De grootsten en edelsten van Finsterwolde opgesomd’

Sinds een optreden van Domela Nieuwenhuis heerste er een gespannen sfeer in Finsterwolde. Bij de raadsverkiezing van 1889 stelde zich zelfs een socialist kandidaat: de logementhouder Hommes. Toen het tot een herstemming kwam tussen hem en de liberale boer Mellema, spande de gevestigde orde zich in om Mellema zoveel mogelijk stemmen te bezorgen. Destijds bestond er nog geen algemeen kiesrecht, alleen huisvaders die een bepaalde som aan hoofdelijke omslag betaalden, mochten stemmen. Dit censuskiesrecht sloot middenstanders al wel in-, maar arbeiders uit. Die middenstanders waren echter bang om klanten kwijt te raken. Hommes verloor dan ook de stemming met 62 stemmen tegen 66 voor Mellema.

Bij de socialisten, die blijkbaar anders hadden verwacht, heerste enige bitterheid over deze uitslag. In hun lijfblad Recht voor Allen publiceerde de Oldambtster correspondent de namen van de belangrijkste tegenstanders, “opdat zij naar verdiensten vereerd worden”:

“De kern van de kliek vormen de burgemeester-kassier Schortinghuis en de notaris Koning; de hulp van eenige landbouwers is hun niet onwelkom, zooals die van de Barlagens, den kleinen Bontkes en den langbeenigen Bontkes. De kandidaat Mellema zal zich natunrlijk ook dapper geweerd hebben. De burgemeester laat de wethouders Onnes en Muntinga naar zijn pijpen dansen; het kassierschap van dien burgemeester kan voor zijne omgeving zijne goede zijde hebben! Al hadden we ’t ook niet gezegd, dan wist ieder dat de dominee (Niermeijer, HP) er bij behoorde, die op den preekstoel zijn bijbel en zijn Jezus vergeet en zijn gehoor op de schandstreken en slechte bedoelingen van D[omela] N[ieuwenhuis] gaat onthalen. De dokter Schönfeld doet ook al mee; de arme menschen, die aan zijne behandeling worden toevertrouwd, zullen ook wel denken, jou liefde voor de dubbeltjes is grooter dan die voor het menschdom, wat toch wel de plicht eens geneesheers moet zijn. Als liefdesbode tusschen al die grootheden dient de kommissionair De Vries, iemand die overal te vinden is waar wat te halen valt en die dus zijn beroep wel eer aandoet. Dan nog verdienen eenige onderwijzers, die stellig bevreesd zijn dat hunne schrale bezoldigingen verhoogd zullen worden, genoemd te worden en bakker Siks, die als burgerman zeker verheerlijkt is met al deze voorname lui op een rijtje voor te komen. Voeg hierbij nog de konkurrenten (logementhouders) van Hommes, dan hebben we de grootsten en edelsten van Finsterwolds ingezetenen opgesomd.“ (namen door mij vet gezet, HP)

De burgemeester, de dokter, de dominee, de notaris, de voornaamste boeren en enkele onderwijzers, heel de dorpselite spande dus tegen de socialisten samen. Over notaris Koning en dokter Schönfeld heb ik later wel eens oud-tantes van me horen spreken, altijd in positieve zin. Voor hun mening gingen ze af op hun vader, de schoenmaker Geert Perton, die op zijn ouwe dag CHU stemde. Ook al had hij in het Finsterwolde van voor 1919 geen stemrecht omdat hij geen hoofdelijke omslag betaalde, hij behoorde blijkbaar toch wel tot de reactionaire krachten in het dorp.

Advertisements

One Comment on “‘De grootsten en edelsten van Finsterwolde opgesomd’”

  1. fialas schreef:

    Zo onmiskenbaar ziet men aan hun kleren
    Dat zij rechtvaardig zijn, terwijl de plicht
    Die eedle lijnen groefde in hun gezicht:
    De dominee, de dokter, de notaris,
    Drievuldig beeld van al wat wijs en waar is.
    Maar ’t kan verkeren.

    Jan Greshof.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s