De Werdegang van ’t scheldwoord moffen

Je hoort of leest het nog maar zelden: het scheldwoord ‘moffen’ ter aanduiding van Duitsers. En dat is natuurlijk goed zo.  Maar sinds wanneer zijn we het eigenlijk minder gaan gebruiken?

Vanwege een kleine discussie over deze Werdegang besloot ik eens via Delpher te kijken hoe vaak de term vanaf de oorlog in de loop der jaren voorkwam in de redactionele kolommen van een voor dit doel bruikbare krant. Mijn keus viel, zoals wel vaker, op de Leeuwarder. Ik had zo’n beetje verwacht dat het gebruik van de term vanaf de jaren 50 zou afnemen, maar dat bleek dus niet het geval:

moffen als scheldwoord

Na 45 is er aanvankelijk drie, vier decennia lang een voortdurende toename geweest. In eerste instantie zal dat mede gelegen hebben aan het dikker worden van de kranten. Neemt niet weg dat de frequentie na de tweede helft van de jaren 60 nog steeds toeneemt, tot ze in de periode 1975-1984 het grootst is.  Pas vanaf toen nam het gebruik van het scheldwoord moffen af.

Ik heb niet naar de individuele artikelen gekeken, maar dat decennium rond 1980 vormt ook het herfsttij van de jaren 60 in ideologische zin. De oorlog is dan onder de stolp van de wederopbouw vandaan getrokken en blijkt nog levend verleden. Jongeren zetten zich af tegen de veronderstelde passiviteit van hun ouders en identificeren zich met verzet, wat wel degelijk ook zwaar ontaard is, denk maar aan: RAF en sympathisanten, krakersrellen, en de kroningsdag van 1980. Ik vermoed dat in radicaal-linkse kringen het scheldwoord moffen wat vaker in de mond genomen werd, en dat dat bijdroeg aan de piek in de grafiek.

Advertenties

3 reacties on “De Werdegang van ’t scheldwoord moffen”

  1. Wieneke schreef:

    Het woord rot hoorde er geloof ik nog voor. Tja, nog weer vroeger had men het over ‘de Pruus’ als men het over een Duitser had. Zouden zij ons nog Käsekopfen noemen?

  2. Frans van Woerkom schreef:

    Ik kan me eigenlijk niet herinneren dat het woord moffen veel gebruikt werd in de linkse kringen waarin ik in de 60’er en 70’er jaren verkeerde. Terwijl we toch feestten als er weer een Duitse Starfighter neerstortte, verontwaardigd waren over Duitse generaals in de Navo, het tegenhouden van demonstranten tegen Kalkar en de Ultracentrifuge, en enige sympathie voor de RAF ons niet ontzegd kon worden.

    Voor de aardigheid heb ik even geturfd in welk verband het woord moffen in de periode 1970-1979 in de LC genoemd werd:

    Om te beginnen 5 OCR-fouten; er stond geen moffen maar mogen,
    2 dubbeltellingen; waarom identieke artikelen tweemaal genoemd worden, ontgaat me
    2 kledingstukken en 3 appendages voor het verbinden van kabels en pijpen
    2 maal als vertaling van de buitenlandse scheldwoorden (oa voor Haldeman en Ehrlichman),
    12 maal ter aanduiding van Duitsers van na WW2, waarvan 4 maal bij voetbal,
    94 maal ter aanduiding van Duitsers in WW2.

    Bij die laatste categorie, die eigenlijk uitgesplitst zou moeten worden, gaat het voornamelijk om persoonlijke oorlogsherinneringen, boek- en filmbesprekingen en situaties waar staat “Duitsers, die toen Moffen genoemd werden”. In de 70’er jaren verschenen natuurlijk nogal wat boeken en films die betrekking hadden op de oorlog.

    • groninganus schreef:

      Dank voor het uitzoekwerk. Blijft staan dat de oorlog onder de stolp van de wederopbouw vandaan kwam.

      In de kringen waarin ik verkeerde, werd dat scheldwoord met een zekere graagte gebezigd, zij het niet door iedereen.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s