Oudste fietsclub van de Stad bewoog zich voort met hoorngeschal en vliegend vaandel

Velocipèdeclub De Adelaar, Groningen ca. 1900. Collectie RHC Groninger Archieven 1987-17.

Velocipèdeclub De Adelaar, Groningen ca. 1900. Collectie RHC Groninger Archieven 1987-17.

De Groninger velocipèdeclub ‘de Adelaar’ moet de oudste fietsvereniging van de Stad zijn geweest. Hier zien we de leden rond hun vaandel geschaard, compleet met tweekleurige, waarschijnlijk groenwitte petjes, witte pakjes met insignes en een stuk of wat lauwerkransen.

Een eerste huishoudelijk reglement dateert van december 1889. Doel van de club was: “Het rijden en de gezelligheid onder de wielrijders te bevorderen”. Daarbij kende ze vier soorten leden: werkende (= actieve) leden, te verdelen in de gewone, woonachtig in de stad, en de buitenleden van het omringende platteland, naast ereleden en kunstlievende leden, onder welke laatste men een soort van donateurs moet verstaan.

Om voor het lidmaatschap in aanmerking te komen, diende iemand minstens zestien jaar jaar oud te zijn en acceptabel voor minimaal tweederde van de bestaande leden. Er gold dus een vrij stevige ballotage. Voor het actieve lidmaatschap betaalde iemand een daalder contributie per jaar, maar de vereniging was aangesloten bij de nationale wielrijdersbond ANWB, en ook daarvan was het lidmaatschap voor leden van De Adelaar verplicht.

Het leukst zijn de bepalingen uit het reglement die wat zeggen over de rijtochten die men gezamenlijk maakte. Hiervoor was het dragen van een rijcostuum voorgeschreven. In 1889 bestond dat nog uit een club-pet, een club-insigne en een korte broek. Op bovenstaande foto dragen de leden echter een lange broek. De bepaling is dus later wellicht herzien. Of dragen de heren op de foto lange broeken omdat het getuige de kale takken op de achtergrond winter was?

Voor het vaandel op de foto was er een speciale vaandeldrager aangesteld, die deel uitmaakte van het bestuur. Dat bestuur moest de clubtochten minstens twee dagen van tevoren aankondigen. Naast de vaandeldrager leverde het bestuur een commandant. Hij voerde het bevel bij de clubtochten, moest daarbij de orde handhaven en vervulde “den post van hoornblazer”. Welke signalen hij op de hoorn kon geven, schreef het huishoudelijk reglement eveneens voor:

“De signalen op den hoorn zijn:

a.  Twee lange toonen beteekent opstijgen.
b.  Twee korte tonen        ,,            afstijgen.
c.  Een lange toon             ,,            langzaam rijden.
d.  Een korte toon             ,,            gewone rit.
e.  Drie korte tonen          ,,            snel rijden.
f.  Vier korte tonen           ,,            invallen of herstellen.”

Tijdens een clubtocht mocht een commandant boetes opleggen aan mensen die zijn bevelen niet opvolgden of zich pas na afloop van de rit aansloten bij het gezelschap. In beide gevallen ging het om dubbeltjeswerk. Achteraf wachtte de commandant nog een aardig klusje – hij was verplicht een verslag op te maken van de clubtocht, een verslag dat de secretaris steeds overschreef in het notulenboek.

Toch jammer, dat zo’n notulenboek niet bewaard is gebleven. Het vaandel, de hoorn en de hoornsignalen geven een wat militaire indruk van De Adelaar, die misschien had kunnen worden gerelativeerd door de verslagen.

Bron: RHC Groninger Archieven, Toegang 1774 (verzameling documentatie) inv.nr. 2080.


2 reacties on “Oudste fietsclub van de Stad bewoog zich voort met hoorngeschal en vliegend vaandel”

  1. Kor Feringa zegt:

    Als commissaris van ‘De Adelaar’ wordt onder meer genoemd de onvermijdelijke W.A.Scholten. De club is opgericht begin 1888 (De Kampioen, maart 1888).

  2. anoniem zegt:

    Er was dus ledenballotage en de clubregels zorgden er voor dat de welgestelde leden niet gehinderd werden door toelating van minder welgestelden, immers, naast de aanschaf van een fiets waren de leden verplicht een fietscostuum aan te schaffen, een dubbeltje was in die tijd voor een arbeider echt ver boven de draagkracht en pas twee dagen te voren bericht van een fietstocht was ook alleen voor mensen, die vrij over hun tijd konden beschikken mogelijk om dan deel te nemen. Het was dus, ondanks de donateurs, toch wel een elite aangelegenheid. En de discipline? Zo strak scherp en afgebeten als de n oo rd ko re aanse nieuwslezeres zullen de mondelinge bevelen wel niet gegeven zijn, maar op een hoornsignaal op- en afstappen is wel wat anders dan tijdens de fietsvierdaagse gezamenlijk op stap. Andere tijden, andere smaken, zullen we maar zeggen. Reina (en er waren ook nog geen wereldoorlogen geweest, waar men achter vaandels met een heel andere intentie aanliep en fietste) Reina


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s