Brooddronken wulpsheden van Winschoter ‘voesiefloiters’ geweerd met roderoede

Kerk Marktplein Winschoten. Foto: Ripperda (Flickr cc),

Kerk Marktplein Winschoten. Foto: Ripperda (Flickr cc).

Ik had het er laatst over dat de Winschoter jeugd al vroeg vandalistisch was, omdat ze in 1796 stenen en ballen op het dak en door de ramen van de lokale kerk gooide, en dat – ’t was godgeklaagd – zelfs tijdens de preek, maar dat ze zò vroeg baldadig zou zijn, nee, dat had ik nou ook niet gedacht.

In 1731 deden de Winschoter kerkvoogden er namelijk al hun beklag over bij de drost. En daarbij herinnerden ze hem aan een maatregel die hij tien jaar eerder nam:

“…hoe uw Hoogwelgeboorne Gestr[enge] op den 13 Januarij 1721 de ingesetene van Winschoot heeft gelieven te inhibeeren en verbieden om tot eeniger tijd in gemelte kerke of op gemelte kerkhof te speelen en tappen in de huizen daar an gelegen, welke ordinatore ook is gepubliceert, soo is ’t nogtans dat niet alleen geduirende en onder de godsdienst zoo van prædicatiën als catechezatiën, maar zelfs ook tusschen de prædicatiën, veel speeleriën en andere brooddronkenheden, met speelen, vloeken, sweeren, op de vuisten te floejten als anders worden gepleegt, het welke strekt tot de uitterste disrespect van de godsdienst en grote schade van de kerke, welke mede door het smijten van steenen in de kerkglazen wort toegevoegt.”

Dit lijkt nog ernstiger geweest te zijn dan ruim zestig jaar later! Anno 1731 riepen de Winschoter kerkvoogden al om meer straf en een strenger optreden:

“verzoekende dat uw Hoogwelgeb[orene] bij dezen de ingezetenen van het zelve caspel of wie het ook mogte zijn naader en swaarder poenaal alle wulpsheden in de kerke [en ] op en om het kerkhof te plegen gelieve te inhiberen en verbieden en dat de orders gehouden zijn voor de delinquenten en de broodheeren en- vrouwen voor hare boden, zodane poenaal (als daarop gestelt zal worden) te moeten voldoen en verder de roroede gelast geduirende, onder en tusschen de prædicatië en cathechisatiën zig omtrent de kerke te mogen ophouden om alle delinquenten ingevolge vorige order met adsistentie van de gerigtsdienaar ter plaatze de facto te roven en te excuteren.”

Dat laatste klinkt veel dreigender dan het was. Met ‘roven’ werd inbeslagname van een sieraad of stuk kleding bedoeld, een onderpand dat ervoor garant moest staan dat de overtreder van het verbod, of anders diens kost- en werkverschaffer, de boete werkelijk betaalde. Executeren had destijds nog de brede betekenis van ‘uitvoeren’, in dit geval vooral handhaving van het gevraagde verbod om zich op zondag op het kerkhof te mogen bevinden.

In zijn tamelijk korte apostille of kantbeschikking zette de drost echter geen zwaardere boete dan er al stond op overtreding van het al tien jaar bestaande omgevingsverbod. Blijkbaar vond hij het probleem toch wat minder ernstig dan de kerkvoogdij het hem voorstelde. Wel gaf hij de roderoede (of veldwachter) opdracht om te doen wat er gevraagd werd, te weten ’s zondags toezicht houden op het kerkhof, om daar vandalistische jongeren te weren, aan te houden en te beboeten.

Bron: RHC Groninger Archieven, Toegang 731 (gerechten Oldambt) inv.nr. 6117 (samengevatte verzoekschriften met kantbeschikkingen), 27 november 1731.

Advertisements

3 reacties on “Brooddronken wulpsheden van Winschoter ‘voesiefloiters’ geweerd met roderoede”

  1. Reina schreef:

    Aha, de kerkvoogden herinnerden zich niet alleen hoe ze vroeger zelf waren (in 1796, eerder stukje dus) maar ook de verhalen die hun vaders deden over deszelves euveldaden, niet alleen ervaringsdeskundigen, maar ook nog de les geleerd: doe niet wat ik deed, maar wat ik zeg dat je moet doen en vooral laten. Jaja, van grootvader op kleinzoon, slaat vaak een geslacht over, zowel deugd als ondeugd. Even goed, alle lezers en Groninganus, een 2017 dat jullie brengt wat je er van hoopt, naast geluk en gezondheid. Veul heil en zeegen, Reina.

  2. Jetskefotografie schreef:

    Dus de jeugd uit Winschoten is al eeuwen berucht en nu is de jeugd uit Winschoten ook nog beroemd door de t.v. serie Pettiecoat. 🙂

  3. Harmien schreef:

    Mooie luchten, en straat lantarens 🙂


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s