Portretten van wijlen Domela gewild in Finsterwolde

“Bij mijn rondreis door Finsterwold met de portretten van F. D. N. (vervaardiger Kok van Hilversum) is het mij mogen gelukken 33 foto’s plus één album te plaatsen”,

aldus ene H. Greven in De Arbeider van zaterdag 14 februari 1920. Ferdinand Domela Nieuwenhuis, want van hem waren die initialen, was drie maanden eerder gestorven. De fotograaf Jan Jacobus Kok uit Hilversum maakte zes portretten van hem, vijf in één lange sessie toen Domela nog leefde, en één van Domela op zijn doodsbed. Die portretten zaten met elkaar in een album of map, waarvan Greven in Finsterwolde mogelijk één exemplaar verkocht, terwijl hij daarnaast nog 33 losse portretten wist te slijten. Al met al een teken dat het anarchisme na de Russische revolutie nog niet dood was in Finsterwolde; mensen die al een portret van Domela in huis hadden, zullen immers niet zo gauw een extra portret hebben besteld.

Greven, die andere inwoners van Finsterwolde nog enkele dagen de tijd gaf om ook zo’n fotoportret te bestellen, deelde mee dat een dorpsgenoot van hun er passende lijsten bij maakte. Wie dat was, kon men aan Greven vragen. Blijkbaar wilde die dorpsgenoot niet met zijn naam in de krant.

De Groningse anarchiste Cathrien Eimers herinnerde zich zestig jaar later nog hoe na de dood van Domela

“als schilderij van die hele grote gekleurde foto’s van hem uitkwamen. Dat kostte toen 35 gulden.”

Mocht het in Finsterwolde om dezelfde ingekleurde foto’s gaan, dan is dat debiet van Greven nog van extra betekenis, want arbeiders moesten er in dat geval flink voor in hun buidel tasten.

Advertenties

2 reacties on “Portretten van wijlen Domela gewild in Finsterwolde”

  1. De Arnhemmer Courant meldt in 1936 uit Finsterwolde: “In vele huisgezinnen vindt men nog zijn portret hangen, dat met groote piëteit wordt bewaard”.

    De Tijd, 1937: “Anarchisten. … In de keuken bij deze arbeiders hangt nog het portret van Domela. Zij zijn meerendeels bij hun oude opvattingen en ideeën gebleven en verschijnen tegenwoordig wel bij de stembus, maar stemmen niet. Bij de laatste verkiezingen waren hier 90 blanco stemmen”. Het stuk gaat verder over de “communistische dorpsdespoten”, namelijk de beide wethouders, die eerder al tot langdurige gevangenisstraffen waren veroordeeld.

    Volgens Delpher werden portretten van Domela sinds 1885 te koop aangeboden, kennelijk als een soort tegenhanger van de gangbare portretten van het koningshuis. Ze speelden een belangrijke rol bij socialistische en anti-socialistische rellen.

    De Provinciale Drentsche en Asser Courant schrijft in 1893, naar aanleiding van een voorstel van de SDB-afdeling Kielwindeweer: “Als men nu weet dat het photografisch portret van Domela Nieuwenhuis in de woningen van nagenoeg alle leden der party, ten minste van de werklieden, hangt, die er, vooral de vrouwen, tegen op zien als de Roomsch-Catholiek tegen zijn heiligenbeeld, dan zal men kunnen begrepen hoe prettig de groote leider zich bij het lezen van dit voorstel zal gevoeld hebben”.

    Volgens de Leeuwarder Courant werden op een meifeest te Leeuwarden in 1894 “door tal van colporteurs allerlei anarchistische en socialistische bladen en brochures, het portret van Domela Nieuwenhuis, liederen en gezangen en spot- en sohotprenten gevent”.

    Een zekere J. Ooms riep in 1897 verbazing op door bij de gerechtelijke verkoop van de goederen van de socialist Abraham Reens in Amsterdam 180 gulden voor een portret van Domela te bieden.

    De conservatieve minister Slotemaker de Bruine herinnerde zich in1936: “Het was in 1894, het jaar van de stichting van de S.D.A.P. en den voortdurenden strijd tusschen Troelstra en Domela Nieuwenhuis. Het was in die dagen niet ongewoon dat een predikant kwam in een arbeidersgezin om een woord te spreken van Jezus den Heiland, en het hoofd hem toevoegde, wijzend op het portret van Domela Nieuwenhuis aan den wand: dat is de Messias!”


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s