Een arbeidersbudget in Beerta (anno 1893) – I : de inkomsten

Verdiensten van een losse landarbeider, zijn vrouw en hun oudste, twaalfjarige kind gedurende een jaar van 1 januari tot en met 31 december.

De man:

Soort werk Duur in weken Weekloon Totaal verdienste
Werkverschaffing / keienkloppen 8,5 ƒ 3,00 ƒ 25,50
Veldarbeid 4,5 ƒ 3,60 ƒ 16,20
Veldarbeid 20,0 ƒ  4,50 ƒ 90,00
Korenzichten 3,0 ƒ 10,80 ƒ 32,40
Koreninhalen 1,5 ƒ  7,00 ƒ 10,50
Veldarbeid 6,5 ƒ  4,50 ƒ 29,25
Veldarbeid 6,0 ƒ  3,60 ƒ 21,60
Werkverschaffing / keienkloppen 2,0 ƒ  3,00 ƒ  6,00
TOTAAL 52,0 ƒ 4,45 ƒ 231,45

Tot half maart zat de man dus in de werkverschaffing te keienkloppen, wat het minste weekloon van het hele jaar in de huishoudkas bracht. Daarna liepen de verdiensten in ruim drie en een halve maand veldarbeid wat op. Pas echt goed werden ze in juli en augustus met het korenzichten en – in mindere mate – het koreninhalen. Waarna ze weer gedurig verminderden in het najaar met veldarbeid. Als half december de boeren geen losse arbeiders meer nodig hadden, riep opnieuw de werkverschaffing, tenminste als er niets gespaard was, zoals meestal.

De vrouw werd alleen buitenshuis ingeschakeld bij het wieden in het voorjaar, het schoven binden en het koren inhalen in de oogsttijd, en het aardappelkrabben in het najaar. Een vrouw verdiende ongeveer tweederde van wat een man in dezelfde periode verdiende:

Soort werk Duur in weken Weekloon Totaal verdienste
Wieden 9,0 ƒ 2,40 ƒ 21,60
Schovenbinden 3,0 ƒ 7,20 ƒ 21,60
Koreninhalen 1,5 ƒ 3,60 ƒ  5,40
Aardappelrooien ? ? ƒ  8,00
TOTAAL     ƒ 56,60

Hun oudste kind zou alleen in het voorjaar wat beuren, met wieden. Diens verdiensten per week lagen nog weer een stuk lager:

Soort werk Duur in weken Weekloon Totaal verdienste
Wieden 9,0 ƒ 1,80 ƒ   16,20

Recapitulatie van het totale gezinsinkomen:

Man

ƒ 231,45

Vrouw

ƒ 56,60

Oudste kind

ƒ 16,20

Totaal

ƒ 303,25

Van het gezinsinkomen kwam 76 % dus van de man en 19 % van de vrouw, terwijl dat ene kind voor 5 % zorgde, wat niet veel, maar toch een slok op de borrel was,

Dit gezinsinkomen was echter wel een soort van gangbaar minimum. Met bepaalde seizoenswerkzaamheden, vaak aangenomen werk elders, kon de man meer verdienen:

Soort werk Periode Duur Weekloon Verdiensten
Turfgraven, Drenthe 1.4 – 1.6 8 weken ƒ 13,75 ƒ 110,00
Grasmaaien, Fryslan 15.6 – 15.7 4 weken ƒ  7,50 ƒ  30,00
Stoomdorsen, thuis 15.9 – 15.12 12 weken ƒ  8,13 ƒ  97,50

Vooral het turfgraven (hoogveen) of het baggelen (laagveen) in het voorjaar genereerde extra inkomsten. Qua verdiensten kon alleen het korenzichten in het Oldambtster oogstseizoen hieraan tippen. Het grasmaaien in Friesland bracht ook bijna dubbel zoveel op als veldarbeid thuis, Maar voor zowel het turfgraven als het grasmaaien gold, dat er reis- en verblijfskosten voor gemaakt moesten worden. Wie, ten slotte, in het eigen of een naburig dorp in het najaar bij een dorsploeg van een stoomdorsmachine terecht kon, mocht zich gelukkig prijzen, want ook dat bracht bijna dubbel zoveel op als het meer gangbare werk.

Ging een los arbeider uit Beerta zowel turfgraven, grasmaaien, en stoomdorsen, dan verdiende hij ƒ 123,65 extra vergeleken bij normaal boerenwerk, zodat het totale gezinsinkomen ƒ 426,90 werd. De bandbreedte van het gezinsinkomen was in dit geval dus 303 tot 427 gulden.

Een vaste arbeider verdiende minder dan een losse, en wel ongeveer ƒ 308 per jaar met zijn vrouw en oudste kind. Maar een vaste arbeider genoot vaak voordeeltjes in natura, zoals gratis huisvesting of het gras van bermen en wallen etc. Daar stond wel tegenover dat hij ook vaak voor extra karweitjes bij zijn boer  beschikbaar moest zijn. Maar hij hoefde ’s winters ook nooit in de werkverschaffing keien te gaan kloppen.

Bron: De nieuwe tijd; onafhankelijk sociaal-democratisch weekblad, 4 maart 1893 (in een bericht overgenomen uit De Amsterdammer).

Wordt nog vervolgd met de uitgaven.

Advertenties

One Comment on “Een arbeidersbudget in Beerta (anno 1893) – I : de inkomsten”

  1. Attie schreef:

    Leuk dit eens te lezen.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s