Kerstmis was in achttiende eeuw nog niet zo bijzonder qua kerkbezoek

Op Kerstavond en Eerste Kerstdag zit de kerk tegenwoordig altijd vol, waar die op gewone zondagen door het jaar heen altijd maar matig bezocht wordt. Dat zal zijn effect hebben op de collecteopbrengsten, zou je zeggen. Ik weet niet hoe het nu zit – misschien is er een diaken onder mijn lezers die hierover uitsluitsel kan geven – maar in de achttiende eeuw waren de collecteopbrengsten bij Kerstvieringen nooit zo extreem hoog, vergeleken bij die op gewone zondagen. Dat bewijzen opbrengsten van de builcollecten op dagen dat er in 1770 gepreekt werd in de kerk van Noordbroek. Deze heb ik in onderstaande grafiekje verwerkt:

Op een gewone zondag kwam er gemiddeld 3,5 à 4 gulden binnen. Dat hing ook een beetje ervan af of er twee diensten waren of één. Wat betreft die gewone zondagen zie je een soort golfbeweging door het jaar heen: een stijgende lijn van januari tot in maart, daarna een langzame afname tot in oktober, waarna de golf weer oploopt. Dit zal samenhangen met het bezoek: in de eerste fase toenemend met het steeds betere weer, daarna landurig afnemend naarmate het werk op het land meer roept, en weer oplopend als dat werk in december stilligt.

Qua uitbijters zijn de laagste opbrengsten van proef- en passiepreken op doordeweekse avonden. Interessanter zijn dan de dagopbrengsten die er bovenuit steken. Dat betreft ten eerste die van Nieuwjaarsdag met 7 gulden: de dubbele opbrengst van een gewone zondag. De tweede piek hangt samen met de voorjaarsbiddag. Die vond weliswaar vier dagen eerder plaats dan de zondag met die piek, maar op de biddag werd, anders dan gewoonlijk, niet gepreekt, terwijl er dan anders ook altijd bijzonder hoge opbrengsten werden geboekt. Die Dank-Vast en Biddag was hèt charitatieve moment van het voorjaar. Ik neem dan ook aan dat veel Noordbroekster kerkgangers hun gift nog even vasthielden tot de eerstvolgende gelegenheid. Met Pasen (medio april) werden geen bijzonder hoge inkomsten genoteerd en dat gebeurde evenmin op Hemelvaartsdag. Wel is Pinksterzondag met ruim 6 gulden een uitbijter. Dan is er eind juli een hogere piek, die onverklaarbaar is – mogelijk heeft iemand wat extra geld in de buil gestort. Het piekje van begin september komt van de dankdag wegens  Groningens Ontzet, en de hoogste opbrengst van laatste maand is die van 16 december en juist niet van een Kerstdag. De ƒ 6,65 van de eerste dier dagen is niet extreem hoog vergeleken met de omringende dagopbrengsten en doet onder voor die van Nieuwjaarsdag en flink onder voor die van de voorjaarsbiddag. Qua collecte-opbrengsten en dus kerkbezoek was Kerstmis dus nog niet zo bijzonder.

Advertenties


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s