Een relletje op Hankema

Hermanus Numan, De Hankemaborg te Zuidhorn, ca. 1800. Collectie Groninger Museum.

Hij was helemaal over de rooie, de heer Bindervoet, schoonzoon van wijlen baron Maurits Clant, de laatste jonker van de Hankemaborg in Zuidhorn. Nog dezelfde ochtend stiefelde hij naar het rechthuis ter plaatse om bij de drost van het Westerkwartier zijn beklag te doen:

Dat deze morgen, terwijl hij nog te bed had gelegen, aan sijn huis was gekomen ene Lammert Aries, vader van een kleine meid welke bij hem van may 1806 tot may 1807 was besteed. Dat deselve Lammert opgemelde meid terugeischende, verscheidene brutaliteiten tegens hem hadde gepleegd welke hij sig in zijn eigen huis had moeten laten welgevallen, sodat hij ook deselve meid met de vader had moeten laten gaan. Vermenende evenswel, dat hij aan diergelijke ongeregeldheden niet diende te worden blootgesteld…

De drost liet meteen Lammert Aries erbij roepen, die zich tegenover hem op “enen evenmin voeglijken, en brutale wijze” gedroeg. Daarop besloot de drost

Dat Lammert Aries terstond zijn dogter wederom sal moeten besorgen in haren vorigen dienst, waartoe deselve wordt gelast mits dezen.

Eventueel kon Lammert Aries de zaak nog voor het gerecht aanhangig maken. Tegelijkertijd gaf de drost zijn fiscaal (aanklager) opdracht om het gedrag van Aries in de Hankemaborg te onderzoeken.

De volgende dag, dinsdag 16 december 1806, gaf wedman Homan van Zuid- en Noordhorn de drost bericht, dat Lammert Aries weliswaar zijn dochter had teruggebracht naar de Hankemaborg,

dog ook deselve eijgenherig wederom vandaar had medegenomen buiten bewilliging van dezelven Heer Bendervoet en er aldus niet is voldaan aan de gerigtsorder op gisteren afgegeven.

Kennelijk ging het terugbrengen gepaard met ruzie met Bindervoet. Aries kreeg ditmaal bevel zijn dochter nog dezelfde ochtend “in haar vorige huis” terug te brengen,

voorbehoudens zijn regt om zo hij mogt vermenen redenen te hebben dat zijn dogter haar dienst binnentijds sou moeten verlaten.

Die redenen diende hij dan bij de drost in te dienen. Wedman Homan moest om 12 uur ’s middags controleren of de kleine meid weer op Hankema was teruggebracht. Zo niet, dan dreigde ogenblikkelijk een straf voor haar vader.

Aries schijnt aan het gerechtelijk bevel te hebben voldaan, want verder horen we helemaal niets meer over de zaak.

Over het algemeen had inwonend personeel heel weinig rechten. In aanmerking genomen dat ouders hun kinderen absoluut niet zo gauw aan een dienst onttrokken – ook al omdat het door die kinderen verdiende geld naar het eigen huishouden ging – moet er wel iets heel bijzonders aan de hand zijn geweest. Zou het te gewaagd zijn te veronderstellen dat de heer Bindervoet zijn handen niet thuis had kunnen houden? In dat geval bond de drost de kat op het spek.

De vader van het meisje, Lammert Aries/Arijs, een arbeider, koos een paar jaar later later de familienaam Huising/Huizing. Bij deze zaak ging het hoogstwaarschijnlijk om diens dochter Anje, destijds twaalf jaar oud.

Bron: RHC Groninger Archieven, Toegang 735 (gerechten Westerkwartier) inv.nr. 412: civiele zaken, 15 en 16 december 1806.

Advertentie

2 reacties on “Een relletje op Hankema”

  1. Wieneke schreef:

    Wat jammer toch dat we nooit het ware verhaal zullen weten, want er was natuurlijk wel degelijk iets gebeurd, dat niet oké was.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.