Oud-NSB’er trapte mij letterlijk de klas uit

Bonting bij zijn afscheid (1981).

Het moet in 2 gym geweest zijn, want in de brugklas was ik nog een gezeglijk jochie dat flink zijn best deed en braaf zijn huiswerk maakte. In de tweede lag mijn moeder, thuis de drijvende kracht, een maand of wat in Beatrixoord terwijl ik danig begon te puberen. Daar hoorde klieren op school bij. Propjes schieten met een dik elastiek, een stuitbal keihard tegen het bord aan laten knallen terwijl de lerares net de blatyfus uitlegde, dat soort dingen. Mijn cijfers kelderden met elk rapport en aan het eind van het schooljaar bleef ik met glans zitten, waarbij ik van 2 gym oude stijl afdaalde naar 2 atheneum krachtens de Mammoetwet, naderhand overigens zeer tot mijn zin.

Goed, het gebeurde dus in 2 gym, schooljaar 1968-1969. Ik weet absoluut niet meer wat ik uitvrat, maar het zal niet veel goeds geweest zijn en Bonting, onze geschiedenisleraar, keek derhalve niet bepaald blij – hij stuurde me de klas uit. Ik stond demonstratief langzaam op, slenterde zo mogelijk nog langzamer langs het podiumpje met Bontings tafel voorin de klas, en begon een actuele hit te fluiten. Terwijl ik op deze wijze de deur uitliep, hoorde ik achter me gedruis. Ik keek om, zag nog net een stoel van het podium afkukelen terwijl de ziedende Bonting op me afstiefelde. Hij gaf me een enorme trap onder mijn hol. Op deze wijze ben ik dus letterlijk de klas uitgetrapt.

Het moet een fraaie scène zijn geweest. Tegenwoordig zouden ze zoiets filmen en op internet zetten, maar destijds kraaide er geen haan naar. De rector zal me wel aan het naschoolse pleinvegen hebben gezet, ik weet het waarachtig niet meer. Thuis zijn er in elk geval geen woorden aan vuil gemaakt – ik denk niet dat mijn ouders het te horen kregen.

Deze episode met Bonting popte vanochtend uit mijn geheugen op, toen we het tijdens de pauze in de kantine hadden over het linkse lerarenmeldpunt, dat de Baudettenbrigade in het leven wil roepen. Mijn collega zat op dezelfde school als ik – de RSG aan het Zuideinde in Meppel – en we namen onze leraren door op politieke standpunten. Hij vroeg of ik wist dat Bonting in de oorlog advocaat was geweest, en na de bevrijding van het tableau was afgevoerd wegens NSB-lidmaatschap. Nee, dat wist ik helemaal niet. Waarna ik het op mij toegepaste standrecht releveerde. Ben ik daar warempel door een NSB-er de klas uitgetrapt. Nog blij dat ik het kan navertellen!

Bonting NSB-er – ik kon het haast niet geloven. En nam me voor dit eens haarfijn uit te gaan zoeken. Hetgeen een middagje werk kostte, maar dan heb je ook wat.

Martinus Bonting, zo heette hij aanvankelijk voluit, was in 1916 geboren als zoon van een gelijknamige kantoorbediende te Amsterdam. In 1934 haalde hij het gymnasiumdiploma in Haarlem, en in 1937 legde hij met succes zijn kandidaats- en in 1942 zijn doctoraalexamen geschiedenis af in Amsterdam. Van een rechtenstudie was toen dus geen sprake, laat staan van een loopbaan in de advocatuur. In 1944 noemt hij zich ook “drs. litt.”, als hij in Heerlen trouwt met een Duitse vrouw.

Ze zouden geen kinderen krijgen. Aan het eind van de oorlog woonden ze in Gouda, waar hij leraar geschiedenis aan het stedelijk gymnasium was. Per 1 augustus 1945, dus enkele maanden na de bevrijding, werd hij echter ontslagen op grond van het Zuiveringsbesluit, een ontslag dat begin 1947, mogelijk na een beroepsprocedure, definitief werd en in de Staatscourant stond. Het klopte dus dat Bonting fout was. Nou waren er ook lichtere straffen voor ambtenaren en leraren mogelijk: berisping, overplaatsing, of schorsing voor een bepaalde tijd. Bonting echter, kreeg de zwaarste straf. Dit deel van het verhaal klopte dus.

Dat onze geschiedenisleraar in de advocatuur had gezeten, bleek evenwel broodje aap. Pas na zijn ontslag als keraar studeerde Bonting rechten – hij haalde zijn kandidaats eind 1951 in Utrecht, en zijn doctoraal in maart 1956 aan de VU in Amsterdam. Om die reden staat hij ook als “mr. drs.” in het gedenkboek van de rijksscholengemeenschap Meppel. Maar hij was hier in augustus 1956 al begonnen als leraar, en kan dus slechts een paar maanden advocaat zijn geweest, zo hij dat beroep überhaupt ooit heeft uitgeoefend.

Omdat ik in de Mammoet viel, heb ik Bonting gelukkig maar twee jaar als leraar gehad. Ik vond het een onsympathieke, zure man, en mijn collega had ook geen beste herinneringen aan hem: hij kon een leerling bij een beurt enorm sarcastisch te kakken zetten. Vandaar waarschijnlijk ook mijn tartende onverschilligheid bij het verlaten van de klas, wat me op die schop onder mijn gat kwam te staan.

Wat ik ook helemaal vergeten was, is dat Bonting in 1973, toen ik al bijna van school af was, nog conrector is geworden van de brugklassen, die weggezet waren in een bijgebouw van de school aan de Catharinastraat. Deze locatie heette ook wel “het schooltje van Bonting”. Bonting had er geheel eigen huisregels ingevoerd en stond er bekend om karakteristieke uitspraken, waarvan er helaas geen enkele in geschrifte overgeleverd is. Bij zijn pensionering, in 1981, prezen zijn collega’s hem voor zijn niet aflatende ijver. Ook voerden leerlingen een cabaret op, waarin ze onder andere zijn hobby volksdansen demonstreerden. Tevens werd hij erelid van V.E.S.T.E.R. (Van Een Stamelaar Tot Een Redenaar), de corpsachtige leerlingenvereniging, die na Bontings dood ook een advertentie plaatste, “bedroefd maar dankbaar voor zijn daden”. In zijn latere jaren op onze school lijkt Bonting zich nog een zekere populariteit te hebben verworven, wellicht dat hij wat ontdooide. In elk geval noemde hij zich destijds geen Martinus meer, maar Tom, ook een manier om van een verleden af te komen.

Martinus alias Tom Bonting overleed in 1996 na een langdurig pijnlijk ziekbed en werd op zijn eigen wens in kleine kring gecremeerd.


7 reacties on “Oud-NSB’er trapte mij letterlijk de klas uit”

  1. Wieneke schreef:

    Tja, dat kon toen nog allemaal gewoon. Ik weet nog goed dat ik tijdens een van de eerste lessen wiskunde te maken kreeg met geweld.
    Leraar Rotmans was in zijn vrije tijd een verdienstelijk bokser en sloeg een ernstig brutale en zeer vervelende raddraaier tegen de grond. Hij deed dat heel rustig en beheerst, hoor. Maar ik dacht dat ik gek werd! De klas was helemaal verstijfd. Mijn oudere broer had ook les van hem gehad en hij zei toen ik e.e.a. nog helemaal overstuur meldde aan tafel: ‘Oh ja, zo is hij, hij regelt dit soort gasten meteen, maar je zult zien….. het is een geweldige kerel en je gaat meemaken hoe fijn de lessen bij hem zullen zijn’. Mijn broer had helemaal gelijk. Niet dat ik wiskunde ooit goed begrepen heb, maar ik hield veel van meneer Rotmans. Het was altijd gezellig in zijn klas en niemand deed vervelend.

  2. Gert Kortekaas schreef:

    Omgekeerd kwam ook voor – van horen zeggen: Drill-sergeant N. tevens gymleraar, liet de klas steevast Cooper-testen doen en sarde leerling M. Die had niet door wie hem zat te klieren, draait zich om en haalt uit: Kock-out aan het begin van de eerste ronde. Nooit meer last van N. gehad.

  3. Tamara van der Schot schreef:

    Ook ik heb les gehad van Bonting. Moest ineens aan hem denken en via Google lees ik je verhaal. Het was de strengste leraar ooit wat overigens weinig tot geen indruk maakte op mij. Mijn vader deed zeker niet voor hem onder. Ik was wel wat gewend. Hij heeft mij heel goed uittreksels leren maken. Daar pluk ik nu de vruchten nog van.

  4. Gert Lijkendijk schreef:

    Ik had de heer Bonting als docent geschiedenis gedurende mijn laatste twee jaren aan het Meppeler Lyceum (sept. 1963 – juli 1965). Ik kan niet anders zeggen, dan dat ik van zijn lessen heb genoten, ik kwalificeer hem als de beste geschiedenisdocent die ik ooit heb gehad. Daarbij moet ik melden dat ik me geen moment kan herinneren waarop hij zich in fascistische, fascistoïde, nationalistische, ‘boreale’, of anti-joodse zin heeft uitgelaten. Vlak voor het mondeling eindexamen nodigde hij alle leerling van mijn klas uit voor een soort afscheid bij hem thuis. Hij gaf ons toen tijdens een gezellige bijeenkomst nog wat nuttige wenken met het doel een goed cijfer voor het vak geschiedenis te scoren.
    Gert Lijkendijk, Amersfoort

  5. Wim G schreef:

    Een onsympathieke leraar kan voor afkeer van het betreffende vak mee overdragen aan een leerling. Kennelijk is dat bij Harry niet gebeurd. Misschien heeft Bonting hem zelfs geïnspireerd, maar hoe? Dat zijn soms van die raadselachtige werkingen van de menselijke geest.

  6. Attie schreef:

    Prachtig om te lezen, je bent toch nog goed terecht gekomen.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.