Op visite in het Scholtenhuis

Interieurfoto’s van het optrekje van W.A. Scholtenaan de oostzijde van de Grote Markt, 1918, aangetroffen in een overzichtje van het oeuvre van de Groninger (binnenhuis)architect P.M.A. Huurman:

– Entree woonhuis met licht van boven:

– Hal (met twee soorten marmer aan de muur en een palm die in de mode was):

– Eetkamer gezien naar de schouw met Delftsblauwe tegels:

– Eetkamer, de andere kant op. Het tafelkleed lijkt half versleten, daar waren de bewoners vast aan gehecht:

– Boudoir of kamertije bij de slaapkamer van de vrouw des huizes:


9 reacties on “Op visite in het Scholtenhuis”

  1. Harmiena Torenbeek schreef:

    Is dat hetzelfde als het Scholtens-huis ( in menige publikaties met een S er in ) wat gedurende de oorlog hoofdkwartier van politie of Gestapo was?

    • Muis schreef:

      Dat was mijn idee ook, dat het hetzelfde gebouw was dat in de oorlog het hoofdkwartier van de regionale afdeling van de Sicherheitsdienst was. Maar op Wikipedia lees ik over dit gebouw: ‘tussen 1878 en 1881 gebouwd naar een ontwerp in eclectische stijl van de Groninger architect J. Maris, in opdracht van de Groninger industrieel Willem Albert Scholten.
      Op mijn weblog (https://muizenest.nl/) heb ik volgende week een kort artikel over Robert Lehnhoff, de beruchte beul van Groningen die vanuit het Scholtenhuis opereerde. Wilde dus graag een linkje naar dit artikel aanbrengen, maar twijfel nu ook of we het wel over hetzelfde Scholtenhuis hebben.

      • Harry Perton (Groninganus) schreef:

        Het is inderdaad hetzelfde pand aan de oostzijde van de Grote Markt, dat in de volksmond meestal ScholtenShuis genoemd werd. Zie ook de boeken van Monique Brinks:
        https://www.groningerarchieven.nl/archieven?mivast=5&miadt=5&mizig=278&miview=tbl&milang=nl&micols=1&mires=0&mizk_alle=Scholtenhuis&mip1=Brinks

        • Ton Andringa schreef:

          Hoezo ‘volksmond’ en ‘meestal’? Iedereen, laag of hoog, volks of deftig sprak in de oorlog van ScholtenShuis.
          Scholtenhuis is hypercorrectie en geforceerde ambtenarentaal en mist derhalve de emotionele lading van de verschrikking die met dit oord verbonden was.
          Komt St JanSstraat, MaartenScollege en HopmanSgang ook uit de volksmond? Hoort Rembrandt eigenlijk thuis in het in het Rijk-museum ?

          • groninganus schreef:

            Ik reageer nu op beide je reacties tegelijk.
            1.
            In Monique Brinks kan ik met de beste wil van de wereld geen hypercorrecte ambtenaar zien, integendeel zelfs.
            2.
            In Groninger kranten op Delpher komt vanaf 1940 tot 1995 de naam Scholtenshuis 397 maal voor en Scholtenhuis zonder s 114 maal:
            https://www.delpher.nl/nl/kranten/results?query=Scholtenhuis&facets%5BspatialCreation%5D%5B%5D=Groningen&page=1&sortfield=date&coll=ddd
            De variant met s wordt dus in driekwart van de gevallen gebruikt, oftewel: meestal. Maar lang niet iedereen sprak van Scholtenshuis. De minderheid die van Scholtenhuis sprak is niet te veronachtzamen.
            3.
            De naamgevende familie heet nou eenmaal Scholten en niet Scholtens. Ik denk dat dat de reden is om de s-variant niet te gebruiken, maar zou dit moeten vragen bij Monique Brinks.

            • Ton Andringa, 1936 schreef:

              Sorry Groninganus: het boek van Nico de Both, dat je eerst aanhaalde ter ondersteuning van de schrijfwijze van Brinks, gebruikt in tegenstelling tot wat jij zegt, juist uitsluitend Scholtenshuis. De titel luidt dan ook: ‘Het Scholtenshuis 1940 – 1945’. (maart 2008.)
              Ook in het boek dat ik samen met hem schreef: ‘Stille Getuigen van vervolging, verzet, verraad’.(april 2010) komt alleen de schrijfwijze met de S voor
              (Inmiddels zie ik in je bericht hierboven, dat je De Both geschrapt hebt.)
              Ad 1. Bij de presentatie destijds kreeg Brinks een golf van kritiek over haar heen van mensen die de oorlog (en in een enkel geval het Scholtenshuis aan den lijve) hadden meegemaakt. Brinks deed daar in mijn herinnering niets mee tijdens die bijeenkomst.(Ik zeg niet, dat zij een hypercorrecte ambtenaar is. Ik had het over de taal en niet de persoon.)
              Ad 2. Dat Delpher in (slechts !) driekwart van de gevallen Scholtenshuis gebruikt, zegt niets over het gebruik IN de oorlog. Die genoemde driekwart bestrijkt immers de periode tot 1995. Maar het gaat nu juist om de aanduiding van dit pand bij de bevolking TIJDENS de oorlog. In mijn beleving was dat bij 100% van de Groningers: Scholtenshuis.
              Zie ook de plaquette die de gemeente in de Naberpassage had aangebracht (google: Scholtenshuis: Afbeeldingen).
              Ad 3. De familie heet Scholten; nou en? Zie: Scholtenskanaal te Klazienaveen; dat is genoemd naar dezelfde W. A. Scholten.
              Zo’n verbindings S is niet ongebruikelijk bij namen; zie: Calmershuis O. Boteringestr. genoemd naar Hugo Calmer, Hinckhaertshuis O. Kijk in t Jatstr., Quichards gang, Kuipersplaats.
              Ik houd staande, dat de schrijfwijze zonder S pas jaren na de oorlog bij een deel van de de bevolking ingang vond en vooral is gepromoot door het boek van Brinks. Mij is in de literatuur over Groningen in oorlogstijd – buiten haar boek – de aanduiding Scholtenhuis niet bekend. Graag ontvang ik opgave van het tegendeel.
              Het mag inmiddels duidelijk zijn dat het gesteggel over die naam gevoelig ligt.
              Gelukkig Groninganus geef je de ruimte voor reactie; waarvoor dank.

  2. Ton Andringa schreef:

    Monique Brinks heeft destijds bij de presentatie van haar boek (in Groninger Archieven) tegen diverse schenen geschopt.Met name bij mensen die WOII hadden meegemaakt en voor wie de naam Scholtenshuis identiek was met vervolging, dreiging, foltering.Tegen alle protesten van de aanwezigen in bleef zij, als na-oorlogse niet-ervarings ‘deskundige’, volhouden dat de juiste benaming Scholten-huis was. Dus dat al die mensen met de bonkende angstgolf nog in het lijf de hele oorlog mooi fout hadden gezeten taalkundig gezien. Monique kon hen dus uit de droom helpen. Onbegrijpelijk dat de eindredactie het heeft laten afweten. Het Scholtenskanaal te Klazienaveen (genoemd naar de vrouw van W A Scholten) hebben ze luiheidshalve nog over het hoofd gezien.

  3. Harmiena Torenbeek schreef:

    Ik geef geen drommel om hoe Mej Monique Brinks ons wel of niet uit welke droom dan ook helpt. Voor mij blijft dit het Scholtenshuis en is bepaald geen droom maar een nachtmerrie… Zie ook : GRONINGEN 1940-1945, van Jan A.Niemeijer.

    • Ton Andringa schreef:

      Eens met Jan Niemeijer. Mijn vrees is dat op de plaquette van de Naberpassage straks de s geschrapt wordt in Scholtenshuis. Laten we alert zijn.
      Misschien wil Monique nog meer ‘essen’ laten verdwijnen: Gezin bode, Station plein, Dronkeman toren,Poorter huisje, Stad bakkerij, Brussel lof.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.