Het Pekelderdiep, vol blauwe vlammetjes (2)

Oude Pekela en het Pekelderdiep op een ansichtkaart van ca. 1910. Goed te zien is hoe sterk vervuild het water is. Collectie Groninger Archieven 1986-14654.

Ik heb hier wel eens iets verteld over het Pekelderdiep en hoe je dat vroeger dankzij alle vervuiling en daaruit vrijkomende methaan in brand kon steken, wat dan resulteerde in een kanaal vol blauwe vlammetjes, waarlijk een magisch-realistisch gezicht. Daarbij putte ik uit Pekelder herinneringen die deels teruggingen tot 1916. Vandaag vond ik bij toeval nog een krantenbericht uit september 1904, dat daarmee dateert van kort nadat de vervuiling zijn intrede deed. Het verhaal stond het eerst in de Nieuwe Winschoter Courant, die niet gedigitaliseerd is, maar werd overgenomen door het Nieuwsblad van het Noorden., waaraan ik het heb ontleend. Hier volgt het:

Woendagavond om ongeveer 8 uur wierp te Oude Pekela nabij de cartonfabriek ‘Ceres’, een schipper, die zijn pijpje had opgestoken, een nog brandenden lucifer buiten boord in de vaart, die, sedert de fabrieken hier maar ongestoord hun afval daarin laten vloeien, een breed, onbedekt en stinkend riool is geworden en die vooral dezen zomer ten gevolge van den lagen waterstand bijzonder zwaar bedekt is met een vuil geelgroene, grauwe, vieze massa, waarop het stuifzand, de afgevallen boombladeren en zelfs zwaardere voorwerpen rustig blijven liggen.

Een lichte ontploffing volgde, blauwe vlammetjes schoten her- en derwaarts tusschen het schuim door en weldra stond een deel van het Pekelderdiep gewoonweg in brand. Pogingen om de vlammen te dooven mislukten.

Eenige schippers beproefden met boomen de vlammen uit te slaan, doch dan volgden telkens hevige explosies waarbij de vlammen wel een meter hoog en zelfs meer opflikkerden. Ook toen getracht werd het vuur te smoren door er zand op te werpen, verhief zich een lichte laaie op de plekken, waar het zand werd gestort.

Dit maakte dan in ‘t schuim openingen voor het daarin ontwikkelde moerasgas en waar dit ontsnappen kon en met een vlammetje in aanraking kwam, ontplofte het als buskruit. Dit moerasgas of mijngas is licht koolwaterstofgas, dat zich in mijnen of in slooten of plassen ontwikkelt, waarin planten tot verrotting overgaan. Honderden van menschen sloegen aan weerszijden van de vaart het zeldzame schouwspel gade.

De onbezonnen jeugd vond het “een leuke boel”, doch den meer bedachtzamen sloeg de angst om ’t hart. Er lagen zooveel stroo- en turfschepen in de vaart, onmiddellijk in de buurt waar de vlammen over ’t water speelden.

Ze lekten langs de zijden van een met stroo geladen vaartuig, ze verhieven zich een paar voet hoog boven ’t water. De menigte zag onder ademlooze stilte toe, hoe ’t wel zou afloopen, maar gelukkig, ’t ging goed, het vrij groote schip droeg het stroo te hoog boven water.

Een paar waaghalzen gingen met een roeiboot te water, ze willen dwars door de blauwe vlammetjes heenvaren, maar hoog-op sloegen de felle vlammen rondom het bootje en de drieste bemanning zocht een goed heenkomen.

Steeds verder, — onder de brug door, vervolgde het vuur zijn weg door het natte element. Het gevaar werd dreigender; het vuur naderde reeds de fabriek ‘Albion’, in welker nabijheid verscheidene geladen schepen lagen.

Juist toen het vuur een diep geladen turfschip had bereikt, doofde het langzamerhand uit in een plek met open water, een ‘wak’ in het schuim-ijs.

Voorloopig is ’t gevaar voorbij. ’t Vreemde geval heelt een ernstige bijdrage geleverd tot het besef van de noodzakelijkheid om paal en perk te stellen aan de verregaande verontreiniging van het Pekelderdiep. (N.W.Ct.)”


3 reacties on “Het Pekelderdiep, vol blauwe vlammetjes (2)”

  1. Bob Poppen schreef:

    In mijn jeugd (in Oude Pekela) in de jaren vijftig van de vorige eeuw, heb ik vele malen die vlammetjes door het Pekelderdiep zien gaan.
    Pas in de jaren zestig werd een begin gemaakt met het ‘opschonen’ van het diep.
    Het betekende ook het verdwijnen van de vele strokartonfabrieken, die alle langs het diep waren gebouwd.
    De foto toon de ‘klap’ over de afslag van de Scholtenswijk van het Pekelderdiep.
    Deze afslag komt overeen met de tekening op de eerste kaarten van dit gebied, waarin deze afslag een boog maakt en een kleine 1000 meter parallel ten noorden van het diep stroomde, om daarna weer terug te keren in het diep.
    Het gebied omgeven door dit water is het oudste deel van Pekela. In het midden hiervan werd de veendijk aangelegd, waarlangs huizen werden gebouwd.
    Het werd later de Jordaan van Pekela genoemd en werd in jaren zeventig en tachtig afgebroken.

  2. Bert Visser schreef:

    En toen kregen we in Hoogkerk in 1969 een ´smeerpijp´. Die transporteerde de rotzooi Waddenzee……….. Wisten wij veel.


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.