Kampioenen der vaccinatie

De Dwingeler arts Johannes Crebas rapporteerde in juni 1809 dat hij in de kerspelen Beilen, Smilde, Diever Dwingeloo en Ruinen in totaal 224 kinderen tegen de pokken had gevaccineerd met entstof van koepokken. Hij zette er helaas niet bij in hoeveel tijd hij die kinderen inentte.

Uit Assen kwam ongeveer tegelijkertijd het bericht van de chirurgijn Thurkow dat zolang verscheidene andere heren zich op de inenting hadden toegelegd, hij zich daar niet mee had willen bemoeien. Toen zij ermee ophielden, was hij ermee begonnen. In drie maanden tijd had hij  ongeveer 40 kinderen gevaccineerd

en continuere daarmede dagelijks, zoodat thans nog elf kindern behandele.

In 1807 telde het kerspel Assen 621 inwoners, terwijl er van 1805-1807 gemiddeld 25 kinderen werden gedoopt. Dan zijn die 40 ingeënte kinderen toch redelijk wat, in aanmerking genomen dat er voor Thurkow met het intenten begon, ook al kinderen ingeënt waren en dat hij vooral de jongere kinderen zal hebben gevaccineerd, en bijvoorbeeld niet de kinderen die al pokken hadden gehad. Neemt niet weg dat een percentage helaas niet uit te rekenen is.

Zowel het rapportje van Crebas uit Dwingeloo als dat van Thurkow uit Assen zag ik een jaar of vier geleden op het eind van een dag onderzoek in het Nationaal Archief. Ze maken deel uit  van een forse stapel fascinerende berichten over de pokkeninenting uit de nadagen van Koning Lodewijk Napoleon. Veel tijd om er wat meer dan een stuk of wat te fotograferen had ik destijds niet, en aan een dergelijke treinreis wil ik ook pas weer denken als ik zelf tegen de corona  ingeënt ben. Voorlopig komt het dus niet van het verdere onderzoek dat ik van plan was te doen, zodat het hier bij een impressie moet blijven.

Het is ook de vraag wat je aan het materiaal hebt. Zo stuurde de Departementale Commissie van Geneeskundig Onderzoek & Toevoorzigt in Groningen op 24 grasmaand 1810 een bericht aan ’s Konings minister over de geneesheren in haar ressort die de meeste inentingen hadden verricht zonder daarvoor enige beloning ontvangen te hebben. Deze weldoeners waren:

  • Medisch doctor Antonius Otto Hermannus Tellegen te Groningen met 572 inentingen;
  • Heelmeester (chirurgijn) Johan Albrecht Friedrich Schoeler te Vlagtwedde – 165 inentingen;
  • Heelmeester Pieter Nanninga Zuidhorn – 130 inentingen.

Het gaat hier om vaccinaties van kinderen van armen en minvermogenden. Mensen die de inenting wel konden betalen, zitten niet in de primitieve statistiek, maar vormden waarschijnlijk nog de meerderheid van alle gevallen, afgaande op andere berichten. Bovendien zullen er naast deze vaccinatiekampioenen nog ettelijke ongenoemde medici geweest zijn die minder armen vaccineerden. Vermoedelijk zijn dan die getallen voor Groningen, Vlagtwedde e.o. en Zuidhorn e.o. met een factor 2 of 3 te vermenigvuldigen. De pokkenvaccinatie werd inderdaad voortvarend aangepakt in Groningerland.

Bron: Nationaal Archief, Den Haag, Toegang 2.01.12  inv.nr. 750.

 



Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.