Rondje Leegkerk – Dorkwerd

Gedumpte goot in de berm van de Roderwolderdijk, Hoogkerk:

Hindernisbalken van Henkie Hout, Aduarderdiepsterweg Leegkerk:

Door geiten aangevreten boom bij de Tichelwerkbrug:

Boerderij op Leegkerk:

Leegkerk – reddeloos ensemble met de kerk op de achtergrond:

Gaaikemadijk, de populierenrij:

De nieuwe brug bij Aduard staat nog omhoog:

Het kerkje van Dorkwerd:


Rondje Onlanden, Leegkerk, Dorkwerd

Stadssilhouet vanaf de Onlanden:

2012-12-29 006

Bosje rond verlaten huisplaats:

2012-12-29 009

Leegkerk:

2012-12-29 013

Leegkerk:

2012-12-29 019

Paardje aan de Gaaikemadijk:

2012-12-29 021

Mestbult Gaaikemadijk:

2012-12-29 027

Dorkwerd:

2012-12-29 044

Kerk van Dorkwerd:

2012-12-29 046


Bijzonder gestorven te Wierum en Dorkwerd

Bij het doornemen van het kerkboek van de gecombineerde gemeente Wierum en Dorkwerd zag ik enkele bijzondere sterfgevallen voorbijkomen:

29 april 1702

Den 29 dito is Derkje, een dochtertje van Peter Hendriks en Mar[tje] Geerts te Dorquert, door een opstaande bette dootgeslagen.

Ik weet niet goed wat ik me hierbij moet voorstellen. Bette zal wel geen kwaad wijf zijn. Hou het er maar op dat er een bat (ofwel een bruggetje) omhoogstond, die onverhoeds op het hoofd van het arme wicht neerdaalde. Haar ouders woonden bij de kerk van Dorkwerd.  In 1703 lieten ze opnieuw een dochtertje Derkje dopen. In 1705 overleed de vader, die ouderling van de gemeente bleek te zijn. Postuum kwam er nog een dochter. De weduwe hertrouwde, bleef met haar nieuwe man op dezelfde plek wonen, waar ze nog meerdere kinderen kregen.

17 mei 1707

Den 17 May is in Groningen gestorven Marthen Eylards vryster, twee maanden over eenendertig jaaren oud, van kinds op sonder verstand en spraak geweest, als ook verswakt in haare leeden, en van onse Diaconye te Wierum in de Stad bovengemeld onderhouwden, legt op onse kerkhov begraven.

Deze doofstomme en naar het zich laat aanzien ook verder meervoudig gehandicapte vrouw, die in Groningen verzorgd werd, was mogelijk de zuster van Klaas Eylards in de Grouwelerye.

16 juni 1710

Den 16 Junij is mijn veel waarde en seer lieve Huysvrouw Margareta Molenkamp, anders Ysbrands, gestorven.

Ds. IJsbrands kweet zich van de droeve plicht, melding te maken van het overlijden van zijn echtgenote.

5 – 14 februari 1712

Den 5 van sprockelmaand is volgens bericht op Den Ham in de pockens overleden Roelefke Reynders, een bedaagde vryster, te Wierum boorachtigh, ende hier te Wierum begraven.

Den 9 dito is overleden in de kinder Pockens Egbert Jacobs, booragtigh van Garlsweer, een echt-man, dog van sijn vrouw gescheyden, en is hier te Wierum begraven.

De 14 van sprockelmaand is te Wierum in de kinderpockens gestorven Grietje, een dochter van wijlen Timon Jans ende Corneliske Rijkels ehelieden, in haar leven woonachtigh te Dorquert, en is te Dorquert begraven.

Kenneljk heerste er een pokkenepidemie in 1712. Dat jaar heerste de ziekte ook in Italië en Boston en tevens bij Kaap de Goede Hoop, waar vooral de Hottentotten het slachtoffer werden.

15 september 1720

Den 15 dito is Harmtjen Hoving, huysvrouw van Evert Oostenrijk, in haar eygen huys op sondagh onder de predicatie groulijk en vreedlijk vermoort.


Omweg via Dorkwerd etc.

Ik kwam ruim na vieren uit het crematorium en besloot via de Paddepoelsterweg, Dorkwerd, Kleiwerd en Leegkerk naar huis te gaan.

De Kolde Ovent bij het Reitdiep:

Kleiwerd:

Paarden aan het hooi bij de Noodweg:

Vanaf de brug in Hoogkerk:


Moord in Dorkwerd

Eind 1799 moest de jonge arts Jacob van Geuns een lijkschouwing in Dorkwerd verrichten. Op 3 december deed hij hier verslag van in een brief aan zijn vader, de hoogleraar geneeskunde Matthias van Geuns te Utrecht:

“De Herbergier had herhaalde reyzen aan Stuut zijn huis verboden uit hoofde van ongeoorloofde conversatie met zijn vrouw. Nog zeer nadruklijk had hij dit sondag te voren gedaan, toen hij hem weer bij zijn vrouw vond. Donderdag ’t huis komende van Aduart, alwaar hij met veele van de plaats was heen geweest  om de 5e termijn der geldheffing te betalen, vond hij hem weer in zijn huis. Er ontstonden woorden, & de man wilde hem het huis uitzetten. Doch tegenweer biedende en hem dreigende, haalde de herbergier een sabel. De vrouw en haar zuster met nog een man lopen ’t vertrek uit, de Herbergier raakt met Stuut aan ’t schermutselen, krijgt hem egter tot in de gang, dan voort daar op brengt Stuut aan de andere een steek in de rug toe, dat hij nae enige ogenblikken dood nedervalt!

Bij de schouwing bevonden wij, dat de steek, denkelijk met een mes gedaan, 2 vingerbreeds onder het regter” schouderblad, half duim van[af] de ruggegraad was ingegaan, tussen de 10 & 11e rib en doorgedrongen in de borst, meer dan 3 duim in de substantie der long penetrerende. deze waren alomme geweldig sterk aan ’t plura vastgegroeit. De bloeding was alerhevigst geweest en de dood was korte minuten nae de wonding gevolgt.

De moordenaar weerd vrijdag morgen in de stad gevat, hebbende die nagt nog in een herberg geslapen, menende ’s morgens vroeg de Bot[eringe]poort uit te gaan. Onderweg werd hij ingehaalt en nae veel moeite gevat.”


Konvooi met ijsbreker bij Dorkwerd

 

Geplaatst op 31 december 2008  konvooi

Op het Kustvaartforum zijn ze ook bezig met de vorst. Op deze foto uit ca. 1934 vaart een konvooi met een ijsbreker door het pas gegraven Van Starkenborghkanaal bij Dorkwerd. Meer foto’s van ijsbrekers vind je bij de forumdraad ‘Rond Stad en Ommeland in vrouger doagen‘.


Rondje Noordpolder

Huisje bij de Koningslaagte, door ligging en vorm vermoedelijk een voormalig tolhuis:

Stookhut bij de Wolddijk:

Westerdijkshorn:

Prachtkoe bij Bedum doet me denken aan hopjes, vanille en chocola:

De voormalige uitspanning ‘Rust ’n weinig’, helaas nog steeds zonder uithangbord:

Warffum in zicht:

De Noordpolder:

Dijkcoupure met doorkijk naar Warffum:

Op de buitendijk:

Paarden op de kwelder, verderop slikken:

Boven de kwelder de hemel:

Polderlandschap:

Land met stro en huisje in de verte:

Bij het monumentje van de Linthorst Homanpolder in de buurt:

Westernieland, dacht ik:

Of ik de boer even wil waarschuwen, want het is melktijd, ja?!:

De mooie vooraan:

Bij Eenrum:

Klein Garnwerd:

De avond valt bij de Dorkwerderbrug:


Rondje Adorp

Bij Dorkwerd- zicht op de Platvoetbrug:

Onderaan de Reitdiepdijk bij Wierumerschouw – zonnebadend veulen:

De abelenlaan naar Adorp:

In Adorp is de molen ontdaan van bovenstuk en wieken:

Hoekje wilde bloemen bij de provinciale weg:

Harssens – vooraanzicht van het bekende huisje op de vlakte:

Bij de opgang naar de Walfridusbrug – Ommelander aanhang van de FC:

Onder de opgang van de Walfridusbrug, maar dan aan de andere kant van het spoor was een sleuvengraver doende, waarschijnlijk voor drainage van het daar inderdaad nogal drassige land:


Avondrondje Beswerd – Hekkum

Gapend paard in het Viooltjesland langs de Roderwolderdijk, Vierverlaten:

Bij de Zuidwending, onder Nieuwbrug:

Steentil – hier zijn nog wel wat meer fietsers onderweg, verderop nauwelijks meer::

Scholekster op wacht bij Fransum:

Haas in hooiland:

En weg was Zoef:

Bij Beswerd – de nieuwe hoogspanningslijn dringt zich visueel meer op dan de oude:

50 tinten groen:

Anders dan bij Den Horn is de populierenrij bij Beswerd nog blijven staan:

Nog steeds Beswerd – boerenschuur halverwege afbraak – de liggers van het gebint lijken ouder dan de zuilen:

Hier is het even holdert:

Via Feerwerd en Garnwerd naar de andere kant van het Reitdiep. Jongen springt van de brug in Garnwerd:

Wakende grutto bij Hekkum:

Ook bij Hekkum:

Koeien op de dijk bij de Wierumerschouw:

Bij Dorkwerd – paarden op afgehooid land doen zich tegoed aan de slootwal. Het klonk heel knapperig:


Rondje Van Starkenborghkanaal

Gaaikemadijk – “Let op, er kan nog een koe aankomen”:

De Dorkwerderbrug krijgt een lik verf:

De boerderij van ’t Gronings Landschap op de Paddepoel:

Gedenken wij de Paddepoelsterbrug:

In de berm bij Noorderhoogebrug:

Kangeroes bij Binnenpret Indoorstrand, Ulgersmaweg:

Er tegenover speelt een uitdragerij in op Halloween:

Laagzwevende para, verweesd na de verhuizing van Heiko Ates’ oorlogsmuseum naar Grijpskerk:


Naar Warffum

Voorlopig de laatste mooie middag voordat de herfst uitbreekt. Op de fiets naar Warffum.

Bij de Zijlvesterweg was de plein-airschilder Gertjan Scholte-Albers (website) bezig met het opzetten van een breed landschap met in de verte Dorkwerd:

Bij het vervallende boerderijtje van Ranum zat deze kwikstaart op het dak:

Met nog een andere vogel, een tudehoane van oude metalen:

Viel dit plaatsnaambord me nu voor het eerst op? Het streekje heet Dingen, maar er staat slechts een enkele boerderij. Het meervoud gaat dus niet op. Het had Ding moeten zijn. Of desnoods Dinges.


Zondagmiddagrondje Eiteweert – Gaaikemadijk

Stier op de Peizerdiepdijk bij Eiteweert met op de achtergrond het afgeschafte benzinegemaal van de Hamersweg:

Rode blaarkoppen op de dijk van het Aduarderdiep bij de Tichelwerkbrug:

Gaaikemadijk met populierenlaan:

Peloton passeert Steentilbrug. De grote groepen wielrenners zijn weer helemaal terug. Straks is het janken als blijkt dat besmetting in de buitenlucht wel degelijk mogelijk is:

Landschap Gaaiemadijk:

Roeiers van middelbare leeftijd wachtend voor de Dorkwerdersluis:

Terwijl ik fietsend naderde, bleef een reiger ijskoud midden op de Paddepoelsterweg staan. Net toen de camera klaar was, vloog hij op:

Bij de Eendrachtskade:


Rondje Ezinge

Het gemaalhuisje aan het Aduarderdiep dat ca. 1886 de plaats innam van poldermolen De Oude Held:
DSC04328
Zuidwending bij Nieuwbrug:
DSC04329
Baltsende fuut op het Aduarderdiep:
DSC04338
Bij Fransum:
DSC04347
Ezinge – schroefjes te koop bij de voormalige smederij in de Torenstraat:
DSC04378
Gezicht op Garnwerd vanaf de noordkant van Feerwerd:
DSC04386
De Feerwerdermeeden – hier had mijn oudoom Klaas veel land liggen:
DSC04388
Scholekster waakt bij het pad naar het Aduarderdiep:
DSC04395
Pelotonnetje soepganzen op de oever van het Aduarderdiep:
DSC04396
De kerk van Dorkwerd:
DSC04404
Grazende paarden bij de Gaaikemadijk:
DSC04408
De Gaaikemadijk gezien vanaf Kleiwerd:
DSC04410


Rondje Ezinge

Met de wind van gistermiddag (5) ging het heen dubbel zo snel als terug, maar per saldo blijft de duur van het tochtje gelijk.

– Kerkstraat Hoogkerk:

Zijlvesterweg tussen Sleperstil en Dorkwerd – dit varken stond daarnet nog lekker binnen uit de deur te kijken, wat de betere foto zou hebben opgeleverd:

– Voorbij de Dorkwerderbrug – pompoenendumping:

– Bij het Aduarderdiep – gans en meerkoet mengen zich niet:

– De Brillerij:

– De asbak van mijn achterneef (perspex met zeegezicht):

– Sloop deel zuivelfabriek Ezinge legt oude bouwsporen bloot:

– Vrachtwagen voor veevervoer bij Het Grote Leger tussen Den Ham en Aduard:


Roderoede blijkt bekkensnijder

In de nacht van 7 op 8 mei 1745 ging Roelof Pieters vreselijk tekeer op de “publike Heereweg tusschen de Hogemeeden en Aduard”. Met vier andere mannen liep hij van een boeldag op de Hogemeeden terug naar Aduard, zijn woonplaats. Eerst gaf hij zijn eerste metgezel

op een agterbaxe en onverhoedse wijze twee sneeden in het aangesight, de eene boven het oog, de ander even boven het kinnebakken”.

Vervolgens achterhaalde hij nummer twee, die op de vlucht was geslagen en diende hem een snee boven het oog en een kerf over de kin toe. Terwijl hij meteen daarop nummer drie een haal met zijn mes over de hand gaf.

Roelof Pieters moet een sterke kerel geweest zijn, als hij drie man zonder noemenswaardige tegenstand zo kon beschadigen. Op boeldagen werd nogal eens flink gedronken, maar bij dronkenschap gaat het vaak om blind geweld, en hier lijkt juist sprake van enige precisie, een bijna rituele strafoefening die bestond uit het letterlijk toedienen van gezichtsverlies.

In dit verband doet het ter zake dat Roelof Pieters de roderoede of veldwachter van Aduard was. Zijn baas, de redger, vond dit alles niet te billijken, maar “saken van de uiterste consequentie”, een roderoede des te minder passend “als sijnde in dienst van het gerigte”. Hier moest een voorbeeld worden gesteld. Toch wilde de redger ook niet al te hard zijn. Hij ontsloeg Roelof Pieters als roderoede van de jurisdictie Aduard en verbande hem voor zes jaar uit de provincie. Mocht Pieters die ban breken, dan dreigde een lijfstraf.

Onder de rechtstoel van Aduard vielen destijds ook Hoogkerk, Leegkerk en Dorkwerd. De roderoede van die onderhorige dorpen, Menne Derks uit Leegkerk, was eveneens bij de bloedige voettocht aanwezig geweest, maar had geen vinger voor de slachtoffers uitgestoken. Niet alleen had hij “geen de minste devoiren aangewend” om de bekkensnijderij door zijn Aduarder collega te beletten, ook liet hij na het gerecht erover in te lichten. Daarmee had hij zich schuldig gemaakt aan ernstig plichtsverzuim, en dat rekende de redger hem zwaar aan, zij het ook nu weer met enige coulance. Menne Derks moest bij wijze van boetedoening zijn ambt een half jaar lang gratis vervullen, terwijl zijn traktement voor die periode naar de diaconieën van Hoogkerk en Leegkerk ging, elk voor de helft. Als Derks in dat halve jaar zijn werk nog eens niet naar behoren deed, kreeg ook hij ontslag.

Roderoeden kwamen vaak voort uit de arbeidersstand en ze hadden het dus absoluut niet breed. Hoe zo iemand en zijn gezin moesten leven, als hij zijn werk gratis moest doen, vertelde de redger er niet bij. Dat kwam dan waarschijnlijk neer op bedelen, maar dat was verboden en illegaal – een roderoede had immers als eerste taak het weren van bedelaars uit zijn ressort.

Bron: Groninger Archieven, Toegang 735 (gerechten Westerkwartier) inv.nr. 178: beide vonnissen van 8 juli 1745.