Een aaibare huisnaam achter Sauwerd

Tja, daar kijk je dan vreemd van op. Toch maar even googlen. Blijkt het bord van een kattenpension te zijn. Uiteraard is dat genoemd naar deze onvergetelijke vertolking van het kinderliedje.


Rondje Ezinge

Leegkerk – de nieuwsgierigste van het stel blaarkopjes:

Grazige weiden iets ten noorden van Aduard:

Bij Fransumer Voorwerk in de buurt, deze blackfaced sheeple:

Mooie beesten, toch:

In Ezinge kreeg de voormalige gereformeerde kerk een nieuw dak:

Mijn beide achterneven, toen ze nog leefden en in Feerwerd woonden:

Landschap tussen Ezinge en Allersma:

Tarweveld bij Aduarderzijl:

Antumerweg – ieder zijn meug, de een vreet topgras, de ander vreet riet:

Bij Garnwerd, op het nieuwe fietspad richting Winsum aan de binnenkant van de Reitdiepdijk. Ik verbaas me dus over de populariteit in deze periode van ’t skaten, dat veel meer ruimte inneemt dan fietsen, zodat je er op zulke paden heel gemakkelijk mee in andermans cirkel komt:

Wat die bloem hier in haar uppie moet aan de binnenkant van de dijk? Is ze natuurlijk of gaat het om een restante tuinplant?

Landschap bij Hekkum:

Het haventje van Sauwerd, dat ik nog nooit had gezien:

Boerderijdak, Sauwerd:

Melkenstijd bij de Walfridusbrug:

Graffiti op de Walfridusbrug – de molen in de verte, de Wilhelmina van Noorderhogebrug, heeft geen optimale molenbiotoop:


Waar de joden woonden in Groningerland

De volkstelling van 1809 geeft voor het eerst een kwantitatief beeld van de aanhang der verschillende religies in Nederland. Zo kan je aan de hand van de uitkomsten mooi zien, waar in absolute of relatieve zin veel joden gevestigd waren. Zij kwamen pas vanaf 1740 in wat ruimer getale Groningerland binnen, dat in genoemd volkstellingsjaar 1847 joodse inwoners telde, zo’n 1,3 % van de totale bevolking.

De in absolute aantallen grootste joodse gemeenschappen waren anno 1809 in deze provincie:

Groningen 516
Oude Pekela 190
Veendam 163
Winschoten 150
Appingedam 106

Het ging dus om de enige twee steden, met drie Oost-Groninger centrumplaatsen.

Maar een absoluut aantal hoeft nog niets te zeggen over het aandeel in de bevolking als geheel. Zoals gezegd maakten de joden in 1809 een 1,3 % van de Groninger bevolking uit. Op het bovenstaande kaartje zijn aangestipt de plaatsen waar hun aandeel groter was dan dat provinciale percentage. Zo komen nog wat kleinere handelsplaatsen in beeld, zoals Leek en Delfzijl. Verder drie vestingen aan de grens (Nieuweschans, Oudeschans, Bourtange), nog een stuk of wat oude veenkolonies (Hoogezand, Sappemeer, Wildervank), een centrale as in het Oldambt (Midwolda, Nieuwolda) en een wat willekeurig lijkende verzameling plaatsen in de Ommelanden (Eenrum, Ezinge, Godlinze, Kloosterburen, Leegkerk, Middelstum en Sauwerd).

Soms ging het om kleine plaatsen, waar slechts enkele huishoudens het percentage behoorlijk omhoog konden krikken: de 20 joden van Leegkerk maakten op een totaal van 168 inwoners bijna 12 % uit; de 27 joden van Bourtange, met zijn in totaal 291 inwoners, zorgen voor een percentage van 9,8.

Bij de grotere plaatsen echter, zijn de percentages wel van betekenis. In dit opzicht vallen Groningen en Appingedam helemaal niet op – deze lopen in de pas met het provinciale percentage. Maar Winschoten telt 150 joden op een bevolking van 2332 zielen. Daarmee zit het op ruim 6 %, op korte afstand gevolgd door Oude Pekela met bijna 6 %. Dat Winschoten later verhoudingsgewijs de op een na grootste joodse bevolkingsgroep van Nederland zou herbergen, dat het de bijnaam Sodom zou krijgen en in zijn stadsdialect veel jiddisch idioom zou opnemen, tekende zich in 1809 al enigszins af.

Maar het opvallendst aan het kaartje zijn de lege vlekken, oftewel de streken waar joden zich relatief weinig hadden gevestigd. Het ging om het Westerkwartier (uitgezonderd Leek), Westerwolde (uitgezonderd Bourtange) en het Duurswold. Dit waren regio’s met kleinere boeren en een schralere economie. Daar was veel minder emplooi voor joodse slachters en kooplui.


Scheemda, Termunten, Delfzijl door de polders

De eerste boerderij aan de Polderweg, Oostwolderpolder, tegenwoordig een varkensmesterij:

Hoe ze aan die naam Princehoeve komen en aan die distel als logo – wie het weet mag het zeggen:

Het piepke over de Oude Geut, op de plek waar zich ooit de zijl van Oostwolderpolder bevond:

Boomgaard op sprang:

Nergens voor nodig, dat hij op de loop ging:

Reiderwolderpolder:

Schuur, laan, land:

Van alle bruggen die ik van mijn levensdagen passeerde, behoort de dr. Botjesbrug (uit 1948, links) tot de merkwaardigste. Er zit namelijk geen water onder die brug. Oorspronkelijk wel, een afwateringsdiepje, maar dat is gedempt. De brug bleef staan als eerbetoon aan een huisarts van Termunten:

Eigen erf! Verbonden toegang! Privéterrein! De eigenaar lijkt niet erg gastvrij. Toch verzoekt hij de mensen ook om hun snelheid te matigen op zijn laan. Terwijl hij ze tevens waarschuwt voor een onveilige situatie als ze weggaan. Van hondeneigenaren verwacht hij bovendien dat ze hun honden aan de lijn houden en hun hondenpoep opruimen. En of de mensen vooral ook zijn in- en uitrit niet willen blokkeren:

Doorkijkje met dakenlandschap, Woldendorp

In Woldendorp is vorig jaar wegens essentaksterfte een heel bos rond de kerk weggekapt, waardoor de kerk nu van alle kanten vrij zichtbaar is. Ik moet zeggen dat ik dat qua beeld helemaal niet betreur:

De zijkant met een romaanse en een romanogotische bouwfase:

Scholletjes gegeten bij Landman, Termunten:

De kerk van Oterdum op het monument voor dat verdwenen dorp, bovenop de Eemsdijk:

De sleephopperzuiger Amazone diept het Zeehavenkanaal uit:

Deel van de constellatie, de buis rechts voert het slib naar de andere kant van de dijk:

En daar ligt de experimentele kleirijperij die van de week officieel van start ging:

De bedoeling is dat de ontzilte klei gebruikt wordt voor de dijkverhoging die hier nog moet plaatsvinden.

Op de dijk nog steeds de Oterdumer grafstenen, waarvan deze de oudste zal zijn:

Grafstenen, monument, kleirijperij:

Aan de andere kant een industrieel landschap met de sodafabriek (?):

Het spoor loopt hier dood, ook voor degene die van richting wisselt:

Grappig ding trouwens, zo’n wissel – het lijkt wel wat op een mannetje met een puntmuts en een grote hamer:

Het kerkje van Heveskes met geknakte hooiwagen:

Station Eemshaven staat al op de stationskaart in Delfzijl, waar ze trouwens een Ommelander reis moeten ondernemen om er per trein te komen (via Sauwerd):


Rondje Westerwijtwerd

Boer bij Thesinge doet kleurenstudie met agrarische materialen:
DSC00052
De sterkste man van Thesinge deed intussen enig zwaar werk:
DSC00058
Klaverveld met stadssilhouet:
DSC00065

Een eindje verderop stond een file auto’s.  Toen ik de kleurenstudie fotografeerde, was een ouder echtpaar op e-bikes gepasseerd. Daarvan bleek de man tegen het asfalt gesmakt. Volgens een omstander was geen sprake van een aanrijding,  de man zou ‘uit zichzelf’ gevallen zijn. Hij zat verwezen rechtop de weg, omringd door een hele groep passanten. Op het asfalt lag een flinke plas bloed. Zorg was er voldoende aanwezig en iemand had de ambulancedienst ook al opgeroepen, dus ik ben maar snel doorgereden. Wel weer een ongeluk van een senior met een e-bike, intussen.

Graanvelden bij Sint Annen:
DSC00066
Bij Sint Annen – de verdeling van schaduw verloopt niet altijd zo dat het schaap met de grootste schaduwbehoefte aan zijn trekken komt:
DSC00077
Tussen Sint Annen en Westerwijtwerd: tractor te koop, wel een opknappertje:
DSC00079
Afgesloten oprijlaan naar boerenplaats bij het Kardingermaar – deze staat waarschijnlijk op instorten door aardbevingsschade:
DSC00082
Watermolen bij het Westerwijtwerdermaar, gezien over een maisveld heen:
DSC00089
Bij de kerk van Westerwijtwerd:
DSC00091
Schuur in aanbouw te Boerdam bij Middelstum:
DSC00157
Boterdiep of Deelstermaar tussen Fraamklap en Onderdendam:
DSC00162
Bij Onderdendam waren de futen die ik van het voorjaar ook al eens fotografeerde, bezig met hun tweede nest. Er lagen al drie eieren in, maar het ouderpaar was nog druk bezig met woningverbetering:
DSC00165
Ik vond hem nogal een uitslover:
DSC00172
Koe aan stik bij verlaten huiswierde, Onderwierum:
DSC00194
Hek langs het fietspad tussen Onderwierum en Winsum:
DSC00202
Oprijlaan naar vervallende boerderij:
DSC00213
Sleepbootje uit (oorspronkelijk) Haarlem aan steigertje te Winsum:
DSC00217
Dorpsgezicht Winsum:
DSC00219
Een nieuwe voorgevel bij Sauwerd (dacht ik). Ze zullen er vast nog een zaag langs halen:
DSC00224
Brandganzen bij Harssens:
DSC00228


Puberterreur in Arriva-trein

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Stuk brood met chocospul, liggend op zitplaatsen in de Arriva-trein genaamd Ruurd Hazewinkel, die vanochtend om 8.06 uur vertrok uit Groningen in de richting Roodeschool.

Tussen de stad en Adorp hoorde ik linksachter me, aan de andere kant van het gangpad, opeens een vrouw keihard schreeuwen: “Lelijke kutkinderen!” Ik keek om, ze veegde omstandig iets van haar kleren af. En schreeuwde nog eens: “De camera heeft alles gezien hoor. Jullie staan op de video!”

Er waren geen kinderen in haar buurt te zien. Ik vroeg me dus even af of ze gek was geworden, maar dat leek niet het geval. En dus vroeg ik haar wat er loos was. Het bleek dat kinderen die vier of vijf banken voor mij zaten zo’n stuk brood met chocospul naar haar toe hadden gegooid.

Ik had het niet gezien, maar die kinderen herhaalden hun stunt. Nu zag ik de homp met choco wel door de lucht vliegen, opnieuw richting de vrouw. Die opnieuw schreeuwde dat de videobewaking alles opnam.

Via de spiegelende ruit had ik al gecheckt om wat voor kinderen het ging. Ze waren een jaar of dertien, veertien oud. Die kon ik nog wel aan, bedacht ik. Ik ben opgestaan en naar ze toegestapt. Bij nader inzien bleek het te gaan om twee meisjes en drie jongens, waarvan er een met kop en schouders boven de andere twee uitstak. Hij keek me tamelijk brutaal aan.

Als je in zo’n geval gaat vragen wie er gegooid heeft of redelijk gaat discussiëren heb je het bij voorbaat al verloren. Ik pikte die grootste eruit en heb hem gedreigd zo’n knal tegen zijn neus te geven dat die in het vervolg aan de andere kant van zijn kop zou staan. Heb er voor de juiste gevolgtrekking nog even aan toegevoegd dat ik al eens een paar weken had opgeknapt voor zoiets (wat niet waar is) en dat al die camera’s mij geen fuck konden schelen.

Het maakte wel indruk, moet ik zeggen. De lancering van een derde homp chocobrood bleef uit.

Na een poosje kon je ze trouwens weer horen praten. Een paar wilden niet geloven dat er werkelijk camera’s in de trein hingen. De grootste riep nog verontwaardigd dat hij helemaal niet met dat brood had gegooid, en begon over fanatieke voetbalvriendjes. Maar hij ging er ook in Sauwerd al uit. De andere vier pas in Winsum. Zoals ik later hoorde, betrof het waarschijnlijk leerlingen van een groene VMBO.

Ook de vrouw moest er in Winsum uit. Ze trok me nog even aan de mouw en bedankte me. Achteraf bekruipt me het gevoel dat ze wel vaker het slachtoffer was.


Wetsingerzijl

Afgezien van de overschrijverij is het natuurlijk verheugend dat de Wetsingerzijl gerenoveerd wordt. Hoewel de begroting van negen ton me wat aan de lage kant lijkt:

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

NB: Deze foto’s zijn ruim drie jaar geleden gemaakt. Intussen is er nog meer muurwerk in het water gestort dan hier zichtbaar is.

Nog wat achtergrondinfo (pdf): in de tijd dat het Reitdiep nog een getijdenrivier was (voor 1877) moest de Wetsingerzijl voorkomen dat er zout water het Sauwerdermaar instroomde. Sinds de aanleg van een zeesluis bij Zoutkamp (1877) heeft hij geen functie meer. Tegenwoordig (pdf) groeien er zeldzame muurvarens op.

Andere fotoseries: