Vistuig van ruim een eeuw geleden

Was op zoek naar iets anders, maar in een programma voor een Waterfeest in Paterswolde, 1911, viel mijn oog op deze advertentie van een Sneker handelaar in visgerei. Niet alleen worden daarin vergeten visnetten als treemkes en zegens opgevoerd, ook demonstreert de advertentie met stripachtige plaatjes de werking van een totebel of kruisnet:
1
Op het  plaatje linksonder haalt de visserman louter rotzooi omhoog, hetgeen hem zichtbaar verdriet doet:
2
Op het andere zit de totebel vol met vis, hetgeen meneer bijzonder verheugt:
3
De onuitgesproken suggestie was dat je voor vis in plaats van rotzooi in je net helemaal naar Sneek moest. Een Groninger concurrent kon het daar uiteraard niet mee eens zijn:
4


Veel meer foto’s dan verwacht op de Tonnis Post Fotodag in museum Bellingwolde

Met collega M. vanmiddag naar de Tonnis Post Fotodag in Museum Oude Wolden in Bellingwolde. Dirk Kome en Eddie Marsman, bezig met een boek en een tentoonstelling over de fotograaf Tonnis Post, bekeken er foto’s, aangedragen door particulieren uit de wijde omgeving. Toen we aankwamen stond de parkeerplaats van het museum al vol, en binnen bleek het aanbod veel groter dan verwacht. De heren hadden het er zowaar druk mee:
a-dsc00849
Uiteraard kwamen er vooral familiefoto’s voorbij:
b-dsc00850
Maar er zat toch ook wel wat topografie tussen – werkers aan een sluis van het Boelo Tijdenskanaal?
c-dsc00890
Een grote afdruk van de tableau de la troupe van de gymnastiekvereniging Allebé uit Winschoten, met in haar midden een vaandel:
d-dsc00891-was-6
De scanafdeling:
e-dsc00892
Geanimeerde gesprekken over het binnengebrachte beeldmateriaal:
f-dsc00901-a
Wat dichterbij:
g-dsc00901-b
In het museum was ‘Duizend dingen‘, de tentoonstelling van dierbare gebruiksonderwerpen, nog aan de gang, met onder meer dit setje houten opscheplepels:
h-dsc00874
Bij een uitstalling van oud kinderspeelgoed dit spelletje waarbij steeds drie kaartjes aan elkaar gelegd moesten worden – het door elkaar schudden gaf dan lachwekkende combinaties.  Maar deze soldaat en liereman liggen goed:
i-dsc00878
Het complete betaald voetbal in poppetjes van aardewerk (?), ca. 1956:
j-dsc00883
Uit de eigen collectie van het museum deze prachtige Johan Dijkstra – arbeiderswoning te Rhederbrug met moestuin:
k-dsc00856-2
En deze gloedvolle Els Amman:
l-dsc00860-was-81
Rond 1980 had ik geruime tijd een werk van haar te leen uit de Groninger artotheek. Destijds viel me die invloed van Chagall niet zo op.

Ik denk dat ik maar eens laifhebber wordt van dat museum in Bellingwolde.


De hertog en de hofnar

dodendans-met-nar-peacay

Door iemand aan het schrikken te brengen, kon je hem van de koorts genezen. Dat wist ook de hofnar van de hertog van Florence, die heel erg met zijn baas begaan was. Toen de hertog zich even wat beter voelde en ze zich met zijn beiden wat langs de Arno vertraden, duwde de hofnar de hertog onverhoeds in de rivier, om hem zo van die vervelende kwaal af te helpen.

De hertog, weer op het droge gehesen, deed net of hij buiten zichzelf van woede was en liet de hofnar subiet ter dood veroordelen, tenminste: zogenaamd. Want op het moment dat de geblinddoekte hofnar klaar lag voor zijn onthoofding, wenkte de hertog de beul naar zich toe en fluisterde hem stilletjes vanachter de hand in zijn oor, dat hij de hofnar alleen maar heel zachtjes met een twijgje in de nek mocht kietelen.

Helaas maakte dat niets uit. Zodra de hofnar dat twijgje voelde, schrok hij zo verschrikkelijk hevig, dat hij van het hakblok zijwaarts ter aarde tuimelde. Dood, hartstikke dood. Hij was gestorven aan het geneesmiddel dat hij de hertog had toegedacht.

Naar


Geloof, hoop en liefde in Loppersum

De derde kerk die ik op Open Monumentendag bezocht, was die van Loppersum. Daar staat de fantastische grafzerk uit 1576 van Maria van Selbach, weduwe van de lokale borgbewoner Roelof van Munster. Zij was de dochter van een drost van Drenthe, wat enige kapitaalkracht doet vermoeden. In elk geval moet die steen een klein vermogen hebben gekost.
1-dsc03545
Oorspronkelijk was het een platte deksteen, maar hij is rechtop tegen een muur gezet. Een centrale voorstelling met zinnebeeldige vrouwenfiguren wordt omgeven door veertien familiewapens, waarvan de meeste totaal afgesleten zijn:
2-dsc03538
Onder de centrale voorstelling vinden we Maria’s naambordje:
3-dsc03540
Die centrale voorstelling is er een van geloof, hoop en liefde en hierop zijn de ietwat naïef ogende, klassiek aangeklede figuren ook wel behoorlijk afgesleten, maar niet tot in het onherkenbare. Rechts het geloof.:
4-dsc03551
In het midden de liefde, die uiteraard boven alles uitsteekt:
5-dsc03546
En links de hoop, opmerkelijk genoeg met een omgekeerd anker, waarvan ik vermoed dat er betekenis aan moet worden gehecht, al weet ik niet welke:
6-dsc03552
Doet het omgekeerde anker denken aan het wapen van Texel, een nog wel zichtbaar helmteken van een der families in Maria’s voorgeslacht laat zich associëren met de bandana-dragende morenkoppen in de vlaggen van Corsica en Sardinië. Betreft het misschien een Afrikaan of een slaaf? Voor koloniale connecties lijkt het wat vroeg, maar wie weet liep er een lijntje naar de koning van Hispanje, in wiens rijk de zon niet onder ging.
7-dsc03547


Een kerk tjokvol kunstschatten: die van Stedum

Gister eindelijk eens kunnen rondkijken in de kerk van Stedum, met die van Midwolde, Pieterburen en Zandeweer behorend tot de mooiste dorpskerken van Groningerland. Niet toevallig waren dit ook alle vier kerken van gemeenten waar jonkers het in de zeventiende en achttiende eeuw helemaal alleen voor het zeggen hadden.  Ze maakten hun kerken volledig dienstbaar aan hun representatie.

De forse toren die oorspronkelijk los van de kerk stond:

dsc03390
In de kerk vallen meteen de rouwborden van de jonkersfamilie Clant op. Deze is voor Elisabeth Clant, wed. Lewe van Kantens::
dsc03402
Ze had een Mepsche in haar kwartieren:
dsc03404
Magnifiek paneel met houtsnijwerk van Jan de Rijk (ca. 1700) op de orgelbeun:
dsc03415
Links een wat vermoeid ogende wildeman of Hercules met knots:
dsc03418
Rechts een Nederlandse of vrijheidsmaagd met speer:
dsc03420
Wapen Gockinga – adelaar spant voetboog en moet nog uitkijken dat hij zichzelf de pijl niet door de kop jaagt:
dsc03423
Op de gewelven schilderingen uit de vijftiende eeuw. De symbolen voor de vier evangelisten:
dsc03432
Heraut met klaroen. Doordat de schilder het geluid zichtbaar heeft willen maken lijkt de mond van het instrument wel wat op een douchekop:
dsc03434
Een collega van hem heeft een soort van proto-trombone:
dsc03436
Links draak, rechts engel met harp:
dsc03439
Hert, vluchtend voor de jagers:
dsc03442
Zeemeermin, die je eerder in Uithuizermeeden zou verwachten:
dsc03444
Engel met een voor mij onbekend blaasinstrument:
dsc03446
Griffioen kreeg hier een hanekop:
dsc03448
Kaïn en Abel vechten het uit:
dsc03453
Een sip kijkende bisschop:
dsc03455
Adam en Eva tijdens de zondeval. Vraag me dan altijd af waarom in het paradijs de schaamte bedekt moest worden:
dsc03460
Grappig haantje:
dsc03461-was-514
Samson en de leeuw:
dsc03467
Doedelzakspeler doet aan schoenmode mee:
dsc03469
Het lachen zal dit zwijn wel gauw vergaan:
dsc03471
Zwaardvechter heeft draak bij de neus:
dsc03472
Op het koor het door Rombout Verhulst gemaakte grafmonument (1672) voor Adriaan Clant, een van de Nederlandse onderhandelaars bij de Vrede van Münster (1648):
dsc03498-was-523
Hij ligt erbij of hij zo kan opstaan:
dsc03499-was-510
Gevleugelde draak als schildhouder:
dsc03502-was-6
Engeltje met toorts en doodskop:
dsc03502
Bij de uitgang dit vaandel van een lokaal legertje uit 1788, het jaar van een nu totaal vergeten  vergeten oranjeterreur:
dsc03525


Amsterdamse school in Onderdendam

De gereformeerde kerk aan het Boterdiep in Onderdendam heeft een markant torentje, waarop dat kruis vast een veel latere toevoeging vormt::

dsc03332
De deuren stonden uitnodigend, om niet te zeggen wagenwijd open:
dsc03333
Glas in lood:
dsc03339
Bankjes in het licht 1:
dsc03340
Bankjes in het licht 2:
dsc03342
Redelijk druk hier vanwege Open Monumentendag:
dsc03343
Achterin was op een verdieping voor de gelegenheid een stijlkamer met Amsterdamse schoolmeubels ingericht:
dsc03348
Zithoek met theekast en klok:
dsc03350
Eetkamer:
dsc03354
De samenstellers van de expositie waren niet helemaal consequent geweest – bij het art décotheelichtje zagen we bijvoorbeeld Jugenstil-aardewerk:
dsc03362
Maar dat is gekniesoor. Ongetwijfeld hebben vrijwilligers hier veel werk in gestoken. Er stond prachtig spul, zoals deze linnen?kast:
dsc03363
Weer afgedaald zijnde in het schip van de kerk nog even het orgel aanschouwd:
dsc03373


Het glas in lood van de Groninger sjoel

Was onlangs in de Groninger synagoge. Fenomenale glas in loodpartijen heb je daar:

DSC01513

DSC01517

DSC01520

DSC01537

DSC01548

DSC01553

DSC01559

DSC01578