Zeven Kostverlorens in Groningerland

Deze week is het aantal bekende Kostverlorens in Groningerland, te weten deze drie:

  • Kostverloren bij Finsterwolde. Volgens de site van rtv Noord verwijst de naam naar slechte grond “waarop de kost verloren gaat”. Wikipedia geeft een plausibeler verklaring. In 1701 werd er een afwateringssloot gegraven, die naderhand overbodig bleek. De kost was verloren, er kwam geen baat van. De investering leverde niets op.
  • Kostverloren als verdedigingswerk van de vesting Delfzijl – als dit werk verloren ging, was de kost verloren.
  • Kostverloren als wijk in de stad: genoemd naar een herberg, maar waarom heette die dan zo?

Met nog eens drie vermeerderd:

  • Kostverloren bij Winschoten. Hier had de chirurgijns- en tichelaarsfamilie De Jonge percelen in eigendom, waar in 1774 een aangeplant bos op stond.
  • Kostverloren bij Noordlaren, bouwland in de buurt van de Pollseweg
  • en Kostverloren bij Onnen, bouwland in de buurt van Felland en Tijdverdrijf.

Ik vond ook nog een zevende:

  • Kostverloren bij Sappemeer, waar schulte Rudolph Julsingha en vrouw in 1739 twee stukken veen en ondergrond hadden in “Kost Verloor”.

Ik dacht dat het puur een eigennaam was en dat hij daarom niet in de WNT zou staan, maar dat bleek een onderschatting van dit onschatbare woordenboek. Kostverloren, zegt het, is een

“…benaming voor verschillende zaken waarvan de kosten als verloren moeten worden beschouwd, hetzij de zaak deze kosten niet opbrengt, hetzij ze slechts een voorloopige bestemming heeft.”

Als eigennaam, aldus het WNT, is de term verbonden aan “bepaalde verdedigingswerken, wegen, sluizen, wateren, buitens enz.”, waarbij het verwijst naar een geschrift van Bredero uit 1612. De verbinding met een herberg, zoals aan de Friesestraatweg bij de stad Groningen, ligt besloten in een citaat uit het werk Bacchus van de dichter Jan Pietersz. Pers:

“Het vierde (land is) Sint Reyn-uyt, daer Kael-bil, Al-verbrast, Aen Kostverloren schiet, en is aen Calis vast”

Advertenties

7 reacties on “Zeven Kostverlorens in Groningerland”

  1. Roodoorn schreef:

    @gelkinhge, dat is ook de achtergrond van de naamgeving van deze stichting:
    http://www.kostverloren.org/start.html

  2. Gelkinghe schreef:

    @Roodoorn,
    Die komen maar tot vier stuks in hun naamsverklaring:
    “Kostverloren is zo Grunnegs as wat. Wel deur ons pervinzie struunt kin der vaaier keer deurhin raaizen: in stad, tussen Faarmsom en Delfsiel, tussen Drijbörg en Finnerwolde en haalfweg Zuudbrouk en Sapmeer.” >>>
    http://www.kostverloren.org/kostverloren.html?documenten/intro.html

  3. Dondersteen schreef:

    Ik heb altijd gedacht (zelf verzonnen hoor, niet wetenschappelijk onderbouwd) dat de wijk Kostverloren in Groningen een ingelijfd buurtschapje was dat zo heette. Maar dat is dan ook meteen de enige Kostverloren die ik ken. Wat bijzonder dat er zoveel zijn.

  4. Dondersteen schreef:

    Oh. Ik had even eerder op het linkje moeten klikken…

  5. Marten schreef:

    Interessante verhalen over vroeger. Maar ik mis wel je foto’s Harry. Of wacht je op mooi weer?

  6. Gelkinghe schreef:

    @Marten,
    Als jij logjes produceert over veldnamen in Westerwolde –
    http://www.archieven.nl/pls/m/zk2.inv?p_q=35671461
    – ga ik weer meer fotograferen.
    Deal?

  7. it is aai schreef:

    Dank dank dank! Ik wist dat er meerdere waren en had ook nooit een bevredigende verklaring gelezen. Ook wist ik dat het vaker in verband met verdedigingswerken werd gebracht.

    Ik ben zoals je waarschijnlijk nu wel weet, in de schildersbuurt opgegroeid, en als kind had ik de fantasie dat in die wijk arbeiders woonden die werkten in de (nu gesloten) suikerfabriek en die waren gaan staken. De fabriekseigenaar had hen ontslagen en toen was hun kost verloren!


Mijn gedachten hierbij zijn:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s