Winschoter kalligrafie


Twee stukjes schrijfkunst uit het kerspelarchief van Winschoten. Het linker stamt uit 1747, het rechter uit 1817. Is links nog redelijk eenvoudig en sober, op het rechter specimen heeft de schrijver, vermoedelijk een schoolmeester, zich finaal uitgeleefd. Hij moet daar dagenlang aan hebben gewerkt, zijn pen voortdurend versnijdend, met het puntje van zijn tong uit zijn mond en zweetdruppeltjes op zijn voorhoofd. Vanuit de bedstede riep zijn gade hem tot haar, maar steeds vergeefs. Hij moest deze eervolle opdracht van de kluftmeesters afmaken, ook al zou het hem zijn huwelijk nog kosten.

Advertenties

Bij het portret van Arenberg

Vanavond had ik een uur of zo dit portret van Jean de Ligne, graaf van Arenberg voor ogen. Dan vallen je dingen op.

Ten eerste dat gezicht. Het lijkt wel zo’n voetbalplaatje van begin jaren 70, met van die ingeplakte hoofden. Dat gezicht zit te hoog en te ver vooruit.

En dan die zielige armpjes. Dat was geen doorgewinterde houwdegen, deze stadhouder des Konings van Hispanje in algeheel Noord-Nederland. Geen wonder dat hij sneuvelde. Bij Heiligerlee was dat, in 1568.

Als hij dat portret zelf liet maken, dus bij leven, dan was het een smakeloze sukkel. Als zijn familie het achteraf deed, dan heeft die de buit niet willen verbrassen.

 


Land van Belofte

Rijnlandse Historiebijbel, 15e eeuw. Berlijn.

Op last van zijn Heer zond Mozes verspieders uit naar het Land van Belofte. Ze dienden daar in Kanaän bijvoorbeeld te bekijken hoe de economie er floreerde. Ook moesten ze wat producten uit dat land meenemen. Nou begon net in die tijd de wijnoogst en vandaar dat een stel van die kerels terugkwam met een tros wijndruiven, “dien zij droegen met zijn tweeën, aan een draagstok” (Numeri 13).

Thesaurus sacrarum historiarum veteris testamenti. Nederlands, 1585. British Museum.

Eeuwen later noemden heel wat herbergiers in het toen nog bijbelvaste Nederland hun zaak Het Land van Belofte. Het beeldmerk lag voor de hand. Er kwam een stel kerels op de gevelsteen of het uithangbord te staan. Ze droegen een zware druiventros aan een forse staak tussen zich in.

Gemeentearchief Schiedam.

Hoek Nieuwe Beestemarkt, Leiden. Foto: FaceMePLS, Flickr.

Het beeldmerk lijkt nog niet helemaal vergeten, getuige dit recentere werk:

Felix Timmermans.

Toch zag je het niet bij de roemruchte kroeg op de hoek van de Vishoek en de Vijfde Drift in de stad Groningen, hoewel Het Land van Belofte hier behoorlijk oud was. Volgens dit jubileumbericht dateerde het immers uit 1826:

Nieuwsblad van het Noorden 28 oktober 1926.

Waarschijnlijk heeft dat café dus wel ooit dat beeldmerk gevoerd, maar ging het op zeker moment verloren. Men associeerde de naam vervolgens vooral met de rondom gelegen hoerenbuurt:

Toen de prostitutie hier eind vorig jaar eindelijk verdween, vormde dat voor het Noordelijk Scheepvaartmuseum aanleiding voor een soort van afscheidstentoonstelling:

Waar meerdere peeskamers waren te zien:

In een ervan stonden wat ‘hoerenhondjes’ op de vensterbanken. Naar verluidt zouden zeelui die in vreemde havens van prostituees kopen, om er thuis moeder de vrouw mee te verblijden. Van deskundige zijde heb ik dit verhaal echter apocrief horen noemen.

Ook die tentoonstelling heette weer Het Land van Belofte, maar dan naar de kroeg. De hele bijbelse connotatie met dat beeldmerk bleek vergeten. Wat ik ergens wel jammer vond, maar toch ook veelzeggend voor onze ontkerstende Stad.

(Plaatjes uit een teruggevonden mapje.)


Op een bankje bij Drachten

Ik denk dat Piet Mondriaan
helemaal over de rooie zou gaan
als hij dit bankje zou ontwaren.

Ja hij ergerde zich geel en groen,
en zou gaan schelden: Halve garen!
Hij zou subiet dat bankje over laten doen.

(Ietwat bijgesteld impromptu n.a.v. een logje van Jan Afanja, van wie ook bovenstaande foto is.)


Aan de rand van Nederland met Bob den Uyl (1978)

In een van spleen doortrokken winterreis per boemeltrein langs de deels allang niet meer bestaande stationsgebouwen van Visvliet, Loppersum, Hoogezand en Nieuweschans onderhoudt auteur Bob den Uyl zich diepgaand met literaire collega’s als Wil Vening, ds. Van Leeuwen en Kees van der Hoef. De film is door de toenmalige regisseur Theo Uittenbogaard op Vimeo gezet >>>


Ansichtkaartenzakjes

Kreeg bericht van haar executeur-testamentair dat er nog een handvol dozen met fotoalbums stonden in het inmiddels verkochte huisje van mijn vaders nicht Margriet. Of ik er belang bij had.

Vanmiddag in Eelde een uur of anderhalf wezen schiften. Op een album met cartes de visite en wat losse familie- en schoolfoto’s na, kon bijna alles weg. Het gros bestond namelijk uit souvenirs van vakanties, die nogal inwisselbaar zijn.

Ze ging al voor de loongolf van 1961/2 overal heen, die nicht van mijn vader. Dat wil zeggen: in Noord-, West- en Zuid-Europa deed ze alleen Finland, Portugal en Griekenland niet aan.

De belangrijkste musea werden bezocht en daar kocht ze dan kunstkaarten van werken die kennelijk indruk hadden gemaakt. In sommige gevallen zaten die nog in de originele ansichtkaartenzakjes. Onaanzienlijk drukwerk, waar nog maar weinig van over zal zijn en dat toch soms fraai van ontwerp is:

Mocht iemand ze verzamelen, hij of zij kan deze van me krijgen.


Mariska Veres in de Badstratenbuurt

(Kleine Badstraat.)